Nội dung bài viết
Nữ giới trong STEM không còn dừng ở vai trò "tham gia", mà đang từng bước tạo dấu ấn tại các lĩnh vực nghiên cứu lõi như AI, khoa học dữ liệu, môi trường.
Thông tin được chia sẻ tại tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Phụ nữ trong STEM: Hành trình bước vào thế giới khoa học" phát sóng trên VnExpress ngày 18/5.
Vodcast có sự tham gia của Phạm Thị Hồng, giảng viên ngành Kỹ thuật và Quản lý Môi trường tại Đại học Thủy lợi và Nguyễn Thị Hồng Nhung, Thạc sĩ Khoa học Dữ liệu tại Middlesex University (Anh).
Theo UNESCO, phụ nữ hiện chiếm khoảng 35% sinh viên theo học các ngành STEM trên toàn cầu, nhưng tỷ lệ tham gia nghiên cứu khoa học và giữ vai trò lãnh đạo học thuật vẫn còn hạn chế.
Tại Việt Nam, khoảng cách này dần thu hẹp khi ngày càng nhiều nữ sinh tham gia các lĩnh vực công nghệ mới như AI, khoa học dữ liệu, machine learning hay công nghệ môi trường.
Phạm Thị Hồng cho rằng STEM từng được nhìn nhận là lĩnh vực đòi hỏi tư duy kỹ thuật và cường độ nghiên cứu cao, khiến nhiều người mặc định đây là "sân chơi của nam giới". Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học liên ngành đang tạo ra nhiều cơ hội hơn cho nữ giới.
"Trước đây, tôi xuất phát từ nền tảng khoa học môi trường và khoa học đất. Nhưng để giải quyết các bài toán mới như ô nhiễm, biến đổi khí hậu hay quản lý tài nguyên, việc kết hợp công nghệ và học máy trở thành yêu cầu tất yếu", chị nói.
Trong khi đó, Nguyễn Thị Hồng Nhung nhận định sự bùng nổ của dữ liệu và AI khiến nhu cầu nhân lực STEM trở nên đa dạng hơn, mở ra cơ hội cho nhiều phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực công nghệ lõi thay vì chỉ làm các công việc hỗ trợ.
Tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Phụ nữ trong STEM: Hành trình bước vào thế giới khoa học".
Ảnh: British Council Theo các diễn giả, một trong những thay đổi lớn nhất của STEM hiện nay là sự dịch chuyển từ các ngành khoa học truyền thống sang nghiên cứu liên ngành, nơi công nghệ, dữ liệu và môi trường giao thoa với nhau.
Phạm Thị Hồng cho biết ban đầu theo đuổi Toán học vì yêu thích tư duy logic. Sau này, quá trình nghiên cứu môi trường giúp chị nhận ra khoa học không chỉ dừng ở lý thuyết mà còn có thể tạo tác động thực tế cho cộng đồng.
"Những vấn đề như ô nhiễm nước, biến đổi khí hậu hay tái chế chất thải đều cần các giải pháp liên ngành. Vì vậy tôi mở rộng nghiên cứu sang hướng ứng dụng machine learning trong môi trường", chị chia sẻ.
Phạm Thị Hồng, giảng viên ngành Kỹ thuật và Quản lý Môi trường tại Đại học Thủy lợi. Ảnh: British Council Ở góc nhìn công nghệ, Nguyễn Thị Hồng Nhung cho rằng Data Science là lĩnh vực giàu tiềm năng ứng dụng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển nhanh.
"Tôi nhận thấy khoa học dữ liệu không còn là lĩnh vực quá hàn lâm mà gắn trực tiếp với các bài toán thực tế của doanh nghiệp và xã hội", chị Nhung nói. Dù vậy, cả hai diễn giả đều thừa nhận phụ nữ trong STEM vẫn đối mặt với nhiều rào cản.
Theo Phạm Thị Hồng, nghiên cứu khoa học đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian, sức bền và khả năng duy trì liên tục trong thời gian dài, trong khi nữ giới đôi khi phải ưu tiên cho gia đình và việc nuôi dạy con cái. "Có những giai đoạn nghiên cứu nếu bị gián đoạn sẽ rất khó quay lại.
Đây là một trong những trở ngại lớn của phụ nữ khi theo đuổi các vị trí nghiên cứu chuyên sâu", khách mời chia sẻ. Bên cạnh đó, môi trường khoa học quốc tế cũng đặt ra áp lực cạnh tranh ngày càng lớn về tính mới, tính sáng tạo và tốc độ cập nhật tri thức.
Tuy nhiên, theo Hồng Nhung, sự phát triển của các cộng đồng Women in Tech hay Women in Data Science đang giúp nữ giới tự tin hơn khi bước vào các lĩnh vực công nghệ cao. "Điều quan trọng là sự kiên trì và tìm được cộng đồng hỗ trợ phù hợp", chị nói.
Một trong những yếu tố được các diễn giả đánh giá có tác động rõ rệt tới phụ nữ STEM là sự xuất hiện của các chương trình học bổng và mạng lưới học thuật quốc tế.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.