Nội dung bài viết
Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định quyết tâm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh phân bổ, giải ngân kinh phí khoa học công nghệ, đồng thời bảo đảm từng đồng ngân sách được sử dụng hiệu quả.
Sáng 12/11, tại phiên chất vấn của Quốc hội, các đại biểu ghi nhận những chuyển biến trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời đề nghị Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm rõ giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn lực, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và giảm thủ tục cho người dân.
Phát biểu mở đầu, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đạt nhiều kết quả, từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đến từng bước làm chủ công nghệ lõi.
Riêng Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 11 luật và một nghị quyết đặc thù được Quốc hội thông qua. Đến nay, thể chế phục vụ triển khai Nghị quyết 57 cơ bản được hoàn thiện.
Nguồn ngân sách dành cho lĩnh vực này tăng từ 75.000 tỷ đồng năm 2025 lên 95.000 tỷ đồng năm 2026, dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng năm 2027. Việt Nam đã bước đầu làm chủ một số công nghệ lõi như mạng 5G, robot, thiết bị bay không người lái (UAV), camera AI và công nghệ vaccine.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng chỉ ra một số khó khăn trong giải ngân kinh phí, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và kết nối dữ liệu. Đây cũng là những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm, đề nghị làm rõ trách nhiệm, lộ trình khắc phục và hiệu quả thực tế.
Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên chất vấn.
Ảnh: Quang Vinh Đẩy nhanh giải ngân nhưng phải sử dụng hiệu quả ngân sách Chất vấn về nguồn lực đầu tư cho khoa học công nghệ, đại biểu Hoàng Minh Hiếu nêu thực tế năm 2026, ngân sách nhà nước bố trí 95.000 tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng đến hết tháng 10 tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 42,2% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước.
Đại biểu cũng dẫn số liệu hơn 18.000 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết và hơn 8.000 tỷ đồng được đề nghị hoàn trả hoặc hủy dự toán. Ông đề nghị Bộ trưởng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và cơ sở đề xuất tăng ngân sách lên 120.000 tỷ đồng năm 2027.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu nêu câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, sáng 12/11. Ảnh: Quang Vinh Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết việc phân bổ kinh phí liên quan trách nhiệm của ba bên.
Các bộ, ngành, địa phương lập dự toán, xác định nhiệm vụ và sản phẩm đầu ra; Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, thẩm định; Bộ Tài chính thực hiện phân bổ kinh phí. Việc chậm trễ có thể xảy ra ở nhiều khâu, trong đó có công tác tổng hợp dự toán của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Giải thích thêm về nguyên nhân giải ngân chậm, Bộ trưởng cho biết trước hết là quy mô nguồn lực tăng đột biến.
Trước đây, chi thường xuyên cho khoa học công nghệ khoảng 12.000 tỷ đồng, nhưng hiện tổng kinh phí, bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã tăng gấp 7 lần. Cùng với đó là độ trễ trong hoàn thiện chính sách.
Nghị quyết 57 được ban hành tháng 12/2024, trong khi nhiều quy định cụ thể hóa đến cuối năm 2025 hoặc năm 2026 mới có hiệu lực, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các nhiệm vụ. Cách xác định nhiệm vụ khoa học công nghệ cũng có sự thay đổi căn bản.
Trước đây, các đề tài chủ yếu xuất phát từ đề xuất của nhà khoa học, còn hiện nay cần bắt đầu từ bài toán thực tiễn, có sự tham gia của viện nghiên cứu, trường đại học và những đơn vị có nhu cầu ứng dụng. "Cách làm này khó hơn, dù kinh phí cấp nhiều hơn", ông Quân nói.
Nguyên nhân cuối cùng là năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều, một số cơ quan, đơn vị còn tâm lý e ngại khi triển khai nhiệm vụ mới.
Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ làm việc trực tiếp với các địa phương nhằm nâng cao chất lượng lập dự toán, đồng thời phát triển hệ thống lập dự toán trực tuyến và hỗ trợ thẩm định để rút ngắn thời gian phân bổ kinh phí.
Bộ trưởng cho rằng áp lực giải ngân rất lớn khi doanh nghiệp khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo đang cần nguồn lực để triển khai các ý tưởng, sản phẩm mới. Tuy nhiên, việc đẩy nhanh tiến độ phải đi đôi với hiệu quả sử dụng vốn.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.