Nội dung bài viết
Bộ Tư pháp Hoa Kỳ hôm thứ Năm đưa ra cáo buộc rằng Trường Luật của Đại học Duke đã xem xét chủng tộc một cách bất hợp pháp trong quy trình tuyển sinh.
Đây không phải một vụ kiện đơn lẻ xuất phát từ khiếu nại của một ứng viên bị từ chối, mà theo mô tả của chính cơ quan này, là hành động mới nhất trong chuỗi động thái của chính quyền Trump nhắm vào các tổ chức giáo dục đại học.
Cách đóng khung đó mới là phần đáng chú ý: một trường luật tư thục hàng đầu đang bị chính phủ liên bang soi xét cách họ đọc hồ sơ ứng viên. Điểm cần nói rõ trước tiên là giới hạn của thông tin hiện có.
Bộ Tư pháp mới đưa ra cáo buộc, và cáo buộc chưa phải là kết luận. Nguồn tin không nêu chi tiết Duke đã làm gì cụ thể, hồ sơ nào bị xem xét, hay chế tài nào có thể được áp dụng.
Vì vậy, mọi suy đoán về việc trường sẽ bị phạt ra sao, hay quy trình tuyển sinh sẽ thay đổi thế nào, đều là suy đoán. Điều đã xác lập chỉ là: cơ quan hành pháp liên bang đang chủ động can thiệp vào lĩnh vực tuyển sinh đại học, và Duke là cái tên mới nhất trong danh sách.
Với gia đình gốc Việt đang có con chuẩn bị nộp đơn vào trường luật hay chương trình sau đại học, ý nghĩa thực tế nằm ở chỗ khác.
Cộng đồng gốc Á từ lâu đứng ở vị trí phức tạp trong các tranh luận về tuyển sinh: vừa được nhắc đến như bên chịu thiệt trong các vụ kiện, vừa là nhóm hưởng lợi từ chính những chương trình hỗ trợ sinh viên thiểu số ở một số trường.
Việc Bộ Tư pháp tiếp tục mở rộng phạm vi giám sát có nghĩa là các quy trình tuyển sinh nhiều khả năng sẽ được viết lại theo hướng thận trọng và công thức hơn, dù kết quả cuối cùng của vụ Duke ra sao.
Một tín hiệu khác về áp lực buộc trường học phải chứng minh tính minh bạch của quy trình đến từ Đan Mạch, dù ở lĩnh vực hoàn toàn khác.
Chính phủ nước này vừa công bố một loạt biện pháp chống gian lận bằng trí tuệ nhân tạo với học sinh 16 đến 19 tuổi, gồm giám sát máy tính và yêu cầu học sinh phải bảo vệ bằng miệng các bài luận đã viết.
Đây là một hệ thống giáo dục khác, một vấn đề khác, và không nên gộp chung với câu chuyện Duke thành một xu hướng duy nhất. Nhưng nó cho thấy cùng một câu hỏi đang được đặt ra ở hai nơi: nhà trường lấy gì để chứng minh rằng cách họ đánh giá con người là công bằng và trung thực?
Với học sinh trung học gốc Việt tại California, biện pháp của Đan Mạch đáng theo dõi hơn là đáng lo ngay lập tức, vì nó không có hiệu lực gì ở Mỹ.
Điều đáng chú ý là hình thức bảo vệ bằng miệng: nếu mô hình này lan sang các hệ thống khác, học sinh sẽ phải trình bày trực tiếp ý tưởng trong bài viết của mình.
Với những em học trong gia đình nói tiếng Việt ở nhà, kỹ năng diễn đạt học thuật bằng tiếng Anh trở thành thứ cần rèn từ sớm, chứ không chỉ là chuyện viết cho hay. Cả hai câu chuyện đều đang ở giai đoạn đầu.
Duke chưa có phản hồi được ghi nhận trong bản tin, và các biện pháp của Đan Mạch mới ở dạng tuyên bố của chính phủ.
Điều hợp lý lúc này là ghi nhận rằng cánh cửa vào trường luật và cách bài vở được chấm điểm đều đang bị đặt câu hỏi từ bên ngoài nhà trường, và chờ xem các bên liên quan trả lời ra sao.