Nội dung bài viết
California vừa nộp đơn kiện chính quyền Trump để chặn hai việc cùng lúc: gói thuế quan mới nhất, và việc chia sẻ dữ liệu của các gia đình thuộc diện nhận trợ cấp với cơ quan thực thi di trú ICE. Vế thứ hai mới là phần đáng đọc kỹ.
Đây không phải chuyện thuế khóa trừu tượng mà là câu hỏi ai được phép xem hồ sơ mà một hộ gia đình đã nộp cho cơ quan phúc lợi tiểu bang. Điểm cốt lõi nằm ở kỳ vọng khi người ta điền đơn.
Hồ sơ xin trợ cấp cho gia đình có thu nhập thấp chứa địa chỉ, thành phần hộ, ngày sinh, và thông tin thu nhập. Người nộp đơn cung cấp những thứ đó cho một mục đích: xác định điều kiện hưởng trợ cấp.
Khi cùng bộ dữ liệu đó chảy sang một cơ quan có nhiệm vụ hoàn toàn khác, thì bản chất của việc nộp đơn thay đổi, kể cả khi nội dung tờ đơn không đổi một chữ nào. Đó chính là điều tiểu bang đang yêu cầu tòa ngăn lại.
Vụ kiện chưa có phán quyết, và cho tới khi tòa lên tiếng thì chưa có gì được coi là đã chốt theo hướng nào. Nhưng thời điểm nộp đơn đã đủ để nói lên rằng California không coi việc chuyển dữ liệu này là chuyện hành chính thông thường giữa các cơ quan.
Ai đang nộp hoặc gia hạn hồ sơ trợ cấp trong giai đoạn này nên biết rằng phạm vi sử dụng dữ liệu đang là đối tượng tranh chấp pháp lý, chưa phải là một quy tắc ổn định.
Ở một mặt trận khác của hệ thống tư pháp tiểu bang, Biện lý San Francisco cho biết một phán quyết gần đây của Tòa Tối cao California có thể khiến việc tạm giam trước xét xử đối với người tái phạm các tội bất bạo động trở nên khó hơn.
Văn phòng biện lý nói rằng trộm cắp bán lẻ tại thành phố đã giảm và nỗ lực thực thi đã tăng, nên phán quyết này rơi vào đúng lúc các cơ quan địa phương đang muốn giữ đà. Điều được bàn ở đây là quyết định giam hay thả trong giai đoạn chờ xử, tức là một khâu thủ tục nằm trước khi bất kỳ ai bị kết tội.
Thứ ba là công nghệ đọc biển số xe tự động. Các nhà lập pháp California và liên bang đang tranh luận có nên đặt giới hạn cho hệ thống này hay không.
Không ai phủ nhận nó giúp cảnh sát phá án. Vấn đề là những máy đọc này ghi lại chuyển động của mọi chiếc xe đi qua, không chỉ xe của người bị nghi ngờ, và dữ liệu đó tồn tại sau đó.
Cuộc tranh luận thực chất là về thời gian lưu trữ và ai được truy cập, chứ không phải về việc có nên bắt tội phạm.
Đặt cạnh nhau, vụ kiện về dữ liệu ICE và dự luật về máy đọc biển số là cùng một câu hỏi ở hai hình thức khác nhau: dữ liệu được thu thập cho một mục đích thì có được dùng cho mục đích thứ hai không, và ai quyết định điều đó.
Một bên là hồ sơ người dân tự nộp, một bên là dữ liệu thu thập thụ động trên đường phố. Cả hai đều đang được xử lý ở nơi khác chứ không phải ở khâu thu thập.
Ngoài ba việc trên, Bộ Nội vụ đã ra phán quyết bất lợi cho dự án sòng bạc của bộ lạc tại Vallejo, sau khi nhóm Pomo ở Thung lũng Scotts phản đối. Đây là tranh chấp về thẩm quyền đất đai bộ lạc, tách biệt với các diễn biến còn lại.