Nội dung bài viết
California vừa ban hành một đạo luật mới cấm các công ty công nghệ bán dữ liệu của học sinh, và theo CalMatters, luật này đặt ra những quy tắc chặt chẽ hơn về cách các công ty thu thập và bán thông tin thu được từ học sinh.
Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở lệnh cấm, vì ý tưởng cấm bán dữ liệu trẻ em vốn đã được nhiều người ủng hộ, mà nằm ở nhận định đi kèm của CalMatters rằng luật vẫn còn những kẽ hở. Điều đó có nghĩa là các gia đình chưa thể coi chuyện dữ liệu của con em mình đã được khóa chặt.
Vấn đề mà luật này nhắm tới đã tồn tại từ lâu. Các trường học ở California dùng hàng loạt phần mềm, ứng dụng và nền tảng học trực tuyến do công ty tư nhân cung cấp, và qua đó các công ty này tiếp cận được rất nhiều thông tin về học sinh.
CalMatters mô tả thẳng rằng các công ty công nghệ đang bán dữ liệu của trẻ em, và luật mới ra đời để chấm dứt việc đó. Cách tiếp cận của tiểu bang là đặt ra quy tắc rõ hơn ở cả hai khâu, thu thập và bán, thay vì chỉ cấm hành vi bán ở đầu ra.
Tuy nhiên, chính CalMatters cũng lưu ý rằng lệnh cấm chưa hoàn toàn kín. Nguồn tin không nêu chi tiết từng kẽ hở là gì, nên ở đây không nên suy đoán thêm.
Nhưng thực tế một tờ báo chuyên theo dõi chính sách California đặt vấn đề sơ hở ngay khi luật vừa ra cho thấy cuộc tranh luận về dữ liệu học sinh ở tiểu bang này chưa kết thúc.
Với phụ huynh, bài học thực tế là luật mới nâng mức bảo vệ lên, nhưng không phải là lời bảo đảm tuyệt đối, và việc hỏi trường về những ứng dụng con mình đang dùng vẫn có ý nghĩa. Cùng thời điểm, California cũng đang triển khai một công cụ khác nhắm vào học sinh, lần này là về học lực.
CalMatters cho biết điểm toán của học sinh California thấp hơn nhiều so với chuẩn cấp lớp, và tiểu bang đưa vào một trình sàng lọc để kiểm tra kỹ năng toán của học sinh từ sớm. Những em bị phát hiện yếu kỹ năng sẽ được dạy kèm để bắt kịp.
Đây không phải cùng một câu chuyện với luật dữ liệu, nhưng nó cho thấy tiểu bang đang can thiệp sâu hơn vào những gì diễn ra trong lớp học công lập, vừa ở khía cạnh bảo vệ học sinh, vừa ở khía cạnh đo lường các em. Hai diễn biến này đặt cạnh nhau tạo ra một câu hỏi đáng suy nghĩ.
Trình sàng lọc toán muốn hoạt động tốt thì phải thu thập dữ liệu về từng học sinh, và dữ liệu đó cũng nằm trong phạm vi mà luật mới về quyền riêng tư đang cố gắng kiểm soát. Nguồn tin không nói rõ hai chương trình này liên hệ với nhau như thế nào, nên chưa thể kết luận gì thêm.
Nhưng với các gia đình có con học trường công ở California, việc tiểu bang vừa muốn biết nhiều hơn về học sinh, vừa muốn hạn chế ai được biết, là thực tế sẽ theo các em trong nhiều năm học tới.
Nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là phụ huynh có con trong hệ thống trường công California, trong đó có đông đảo gia đình gốc Việt ở Quận Cam và San Jose. Với lệnh cấm bán dữ liệu, họ có thêm cơ sở để hỏi nhà trường và các công ty cung cấp phần mềm về việc thông tin của con mình được dùng ra sao.
Với trình sàng lọc toán, những em học yếu môn này sẽ được phát hiện sớm và có cơ hội được kèm cặp. Cả hai đều là bước đi đúng hướng, nhưng như CalMatters đã chỉ ra ở câu chuyện dữ liệu, bước đi đúng hướng không có nghĩa là đã đi hết đường.