Nội dung bài viết
Một bài bình luận trên CalMatters cho rằng chiến dịch của chính quyền Trump trấn áp việc người nhập cư bỏ phiếu ở California thực chất là một âm mưu nhằm tác động đến bầu cử, không phải một nỗ lực bảo vệ lá phiếu.
Đây là bài bình luận, không phải phán quyết hay văn bản chính sách, nhưng lập luận của nó chỉ đúng vào chỗ đáng lo. Những cuộc rà soát kiểu này hiếm khi đụng tới người không có quốc tịch, vì họ vốn đã không được bỏ phiếu.
Người dễ bị kéo vào nhất là những công dân nhập tịch đang có tên hợp lệ trong danh sách cử tri. Về luật, tình hình đã rõ từ lâu.
Luật liên bang cấm người không phải công dân bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang, và người vi phạm có thể bị truy tố, bị trục xuất hoặc mất cơ hội nhập tịch. California cũng chỉ cho công dân bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử cấp tiểu bang.
Ngoại lệ được biết đến nhiều nhất ở cấp địa phương là San Francisco, nơi phụ huynh không có quốc tịch được bầu hội đồng giáo dục. Vì vậy, cuộc tranh cãi hiện nay không xoay quanh chuyện ai có quyền bầu cử.
Nó xoay quanh chuyện ai phải chứng minh quyền đó, chứng minh bằng giấy tờ gì và chứng minh với ai. Đó là lý do khâu thủ tục mới là phần đáng quan tâm.
Từ năm 2025, chính quyền Trump đã tìm cách buộc người đăng ký cử tri xuất trình giấy tờ chứng minh quốc tịch, và một phần sắc lệnh này đã bị tòa liên bang chặn lại. Bộ An ninh Nội địa cũng mở rộng hệ thống SAVE để đối chiếu danh sách cử tri với dữ liệu di trú.
Các nhóm dân quyền đã cảnh báo rằng dữ liệu này có thể chưa cập nhật đầy đủ tình trạng của người đã nhập tịch. Khi đó, một công dân hợp pháp có thể bị đánh dấu là cần kiểm tra lại.
Người Việt ở California có lý do cụ thể để để ý. Một phần lớn cử tri gốc Việt trong tiểu bang là công dân nhập tịch, không sinh ra tại Mỹ.
Với nhóm này, quyền đi bầu gắn với giấy chứng nhận nhập tịch chứ không gắn với giấy khai sinh Mỹ. Việc cần làm bây giờ khá đơn giản.
Hãy kiểm tra tình trạng đăng ký cử tri trên trang của Văn phòng Tổng Thư ký California, đối chiếu xem tên ghi ở đó có khớp với tên trên giấy tờ nhập tịch hay không, và cất giữ giấy chứng nhận nhập tịch ở chỗ dễ tìm.
Bài bình luận không cho biết đã có cử tri gốc Việt nào bị ảnh hưởng, nên chưa có cơ sở để nói rằng cộng đồng đang bị nhắm tới riêng. Một diễn biến liên bang khác trong ngày cho thấy chính quyền này sẵn sàng xem lại cả những quyết định đã có hiệu lực.
Chính quyền Trump đang xin một thẩm phán liên bang cho phép họ xem xét lại giấy phép liên bang lớn đã cấp cho một trang trại điện gió ngoài khơi Massachusetts. Đây là dự án thứ tư mà Tòa Bạch Ốc nhắm tới theo cách này.
Điều đáng lưu ý nằm ở cách làm: thay vì ra một quyết định mới, chính quyền đi qua tòa án để mở lại một giấy phép đã được duyệt. Nguồn tin không nói gì về các dự án ở California, nên chưa thể suy ra hệ quả cho tiểu bang.
Hai câu chuyện thuộc hai lĩnh vực khác nhau nhưng có cùng một mẫu số. Một thủ tục từng được xem là đã xong, dù là tên trong danh sách cử tri hay một giấy phép liên bang, nay có thể bị đem ra kiểm tra lại.
Với cử tri nhập tịch, cách tự bảo vệ chắc chắn nhất không phải là lên tiếng phản đối. Đó là giữ hồ sơ của mình đầy đủ và khớp với nhau trước khi có ai yêu cầu xuất trình.