Nội dung bài viết
Dự luật 28, được cử tri California thông qua áp đảo năm 2022, dành khoảng 1 tỷ đô la mỗi năm cho các chương trình nghệ thuật ở trường công. Gần bốn năm sau, CalMatters ghi nhận một nghịch lý khó chịu: thay vì tiêu hết khoản tiền đó, một số trường lại trả tiền về.
Đây không phải chuyện ngân sách bị cắt, mà là chuyện tiền đã có sẵn nhưng không chảy được tới lớp học. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ tiền của Dự luật 28 là tiền chuyên dụng cho nghệ thuật, chủ yếu để thuê thêm giáo viên và nhân sự.
Một khoản tiền chỉ được dùng cho một mục đích cụ thể sẽ vô dụng nếu trường không tìm được người để thuê, hoặc không kịp xây dựng chương trình để hấp thụ nó. Khi thời hạn tiêu tiền đến mà khoản đó vẫn nằm yên, phần chưa dùng phải trả lại.
Lá phiếu của cử tri đã hoàn thành phần việc dễ nhất là cấp tiền; phần khó là năng lực triển khai ở từng học khu thì không có lá phiếu nào giải quyết được. Chuyện này đáng để phụ huynh ở California đọc kỹ, bởi nó lặp lại một khuôn mẫu quen thuộc trong hệ thống trường công tiểu bang.
Ngân sách được phân bổ từ Sacramento, nhưng việc tuyển giáo viên, xếp thời khóa biểu và mở lớp mới lại là quyết định của từng học khu, thậm chí từng hiệu trưởng. Hai trường nằm cách nhau vài dặm có thể có kết quả hoàn toàn khác nhau với cùng một dòng ngân sách.
Một câu chuyện khác trong tuần cho thấy phía cầu vẫn rất lớn. Quận Cam có gần 78.000 học sinh thuộc diện học tiếng Anh, tức những em có ngôn ngữ chính không phải tiếng Anh, ghi danh vào các trường công và tư trong năm học 2024-2025.
Nhật báo Orange County Register giới thiệu một học sinh trung học của quận đang vận động để mở rộng giáo dục song ngữ ở California. Đó là con số và là gương mặt của nhu cầu: hàng chục ngàn gia đình cần chương trình phù hợp, và có cả học sinh tự đứng ra đòi hỏi thay vì chờ người lớn.
Đặt cạnh nhau, hai câu chuyện chỉ về một chỗ nghẽn chung. Nghệ thuật và song ngữ đều là những môn cần giáo viên có chuyên môn riêng, cần chỗ trong thời khóa biểu và cần một hiệu trưởng chịu ưu tiên.
Tiền có thể tới trước, nhưng người dạy thì không xuất hiện theo lệnh phân bổ ngân sách.
Trường hợp Dự luật 28 là lời cảnh báo sớm cho bất cứ nỗ lực mở rộng nào sau này, kể cả song ngữ: nếu chỉ tính chuyện cấp tiền mà không tính chuyện ai sẽ đứng lớp, kết quả rất dễ là một khoản tiền bị trả về kèm theo cảm giác thất vọng.
Với phụ huynh có con đang học trường công California, câu hỏi thực tế nhất không phải là tiểu bang đã duyệt bao nhiêu tiền, mà là học khu của mình đã tiêu được bao nhiêu và tiêu vào việc gì.
Đây là loại thông tin mà học khu công bố trong các phiên họp hội đồng và báo cáo ngân sách, và là chỗ mà một câu hỏi từ phụ huynh có trọng lượng hơn hẳn một lá phiếu cách đây bốn năm.