Nội dung bài viết
Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đang xin tòa ra quyết định nhanh trong tranh chấp với California về những lá phiếu mà phía liên bang cho là của người không phải công dân. Thứ Bộ Tư pháp thực sự muốn có trong vụ này là danh sách cử tri của tiểu bang.
California đang chống lại yêu cầu đó, và phía liên bang muốn có kết quả trước cuộc bầu cử giữa kỳ. Vì vậy câu hỏi ai được giữ và sử dụng hồ sơ cử tri không còn là chuyện lý thuyết.
Nó có thể được trả lời ngay trong vài tuần tới. Điểm dễ bị bỏ qua là danh sách cử tri không phải danh sách người không có quốc tịch.
Đó là hồ sơ của mọi người đã ghi danh đi bầu ở California, gồm cả công dân sinh ra tại Mỹ và công dân đã nhập tịch. Một tranh chấp xoay quanh cáo buộc người không phải công dân đi bầu, xét cho cùng, là tranh chấp về việc xác minh quốc tịch.
Người Việt ở California có rất đông người đã nhập tịch, nên đây là nhóm có lý do chính đáng để biết tòa sẽ cho phép chính quyền liên bang làm gì với dữ liệu ấy. Thông tin hiện có chưa cho biết Bộ Tư pháp định dùng danh sách này cụ thể ra sao nếu thắng kiện.
Đó chính là chỗ tòa phải trả lời. Mặt trận thứ hai nằm ở hiện trường.
Theo Los Angeles Times, một thẩm phán đã hạn chế các cuộc chặn giữ nhập cư có liên quan đến bầu cử. Tờ báo đặt quyết định này trong một cuộc chiến pháp lý rộng hơn đang diễn ra trước kỳ giữa kỳ.
Dữ liệu chúng tôi có chưa nêu tên thẩm phán, phạm vi địa lý hay cơ quan nào bị ràng buộc. Vì thế chưa thể nói lệnh này bảo vệ ai và ở đâu.
Điều đã rõ là ranh giới giữa thực thi luật nhập cư và sinh hoạt bầu cử đang được tòa án vạch ra từng vụ một, không phải bằng một chính sách chung. Một bài bình luận của Gustavo Arellano trên Los Angeles Times cũng đi vào chuyện gian lận cử tri, nhưng từ góc khác.
Bài viết lấy một vụ gian lận cử tri liên quan đến một con chó, gắn với tên Bill Essayli, để lập luận rằng trong giới thân cận ông Trump, chuyện đó bị xem nhẹ hơn người nhập cư. Đây là quan điểm của người viết chứ không phải phán quyết.
Tuy vậy, nó đặt ra câu hỏi chung với vụ danh sách cử tri: cáo buộc gian lận có được áp dụng đồng đều không, hay đang nhắm vào một nhóm được chọn sẵn. Một báo cáo mới công bố hôm thứ Năm cho thấy chính quyền Trump đang trên đà trục xuất khoảng 660.000 người trong năm qua.
Các vụ bắt giữ tăng trên khắp nước nhờ ngân sách hàng tỷ đô la, nhưng con số này vẫn chưa đạt mục tiêu Nhà Trắng đặt ra. Bản tóm tắt báo cáo không chia số liệu theo quốc tịch, nên chưa thể nói người Việt bị ảnh hưởng ở mức nào.
Con số này cho thấy quy mô của bộ máy đang đứng sau các tranh chấp về bầu cử nói trên. Hai mốc cụ thể sẽ cho biết những tranh chấp này đi về đâu.
Mốc đầu là tòa có chấp nhận yêu cầu xử nhanh của Bộ Tư pháp trước ngày bầu cử hay không. Mốc thứ hai là văn bản đầy đủ của lệnh hạn chế chặn giữ, vì chỉ văn bản đó mới cho biết nó áp dụng ở đâu và cho ai.
Trước khi có hai văn bản này, mọi khẳng định về tác động lên cử tri gốc Việt đều còn quá sớm.