Nội dung bài viết
Nhiều nước trên thế giới xác định khoảng cách an toàn dựa trên hành vi của xe khác, chứ không căn cứ vào con số.
Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm giao thông đường bộ, Bộ công an bổ sung quy định xử phạt hành vi ôtô chuyển làn không đảm bảo khoảng cách an toàn với các xe phía trước, phía sau và bên cạnh.
Mức phạt tương tự lỗi chuyển làn không đúng nơi cho phép, không có tín hiệu..., tức 600.000-800.000 đồng, riêng trên cao tốc là 4-6 triệu đồng.
Quy định mới nhằm xử lý các tình huống chuyển làn kiểu "tạt đầu", "điền vào chỗ trống" hoặc ép xe khác giảm tốc trên cao tốc, là tình huống nguy hiểm đang được nhiều tài xế phản ánh trong thời gian qua.
Hầu hết ý kiến đồng tình với việc siết chặt quy định này, tuy nhiên cách hiểu thế nào là khoảng cách an toàn, được xác định bằng cách nào, có thể đo bằng bao nhiêu mét hay không là vấn đề khiến nhiều độc giả thắc mắc. Hiện Bộ Công an chưa có hướng dẫn cụ thể hơn về quy định này.
Nhiều ý kiến khác đặt câu hỏi về tình huống cao tốc ùn xe, khi khoảng cách giữa các xe thường rất ngắn. Một số người cũng cho rằng nếu không xảy ra va chạm, việc xác định xe chuyển làn có "không an toàn" hay không sẽ gây tranh cãi.
Xe thể thao tạt đầu ôtô trên cao tốc để chuyển làn trên cao tốc Pháp Vân, Cầu Giẽ, địa phận Thường Tín, hôm 3/2/2025.
Video: Trung Hiển Trên thực tế, "khoảng cách an toàn" khi tham gia giao thông được xem là một biến số, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tốc độ xe, điều kiện thời tiết, mật độ giao thông, loại phương tiện và thời gian phản ứng của tài xế.
Hiện luật pháp về giao thông Việt Nam có quy định cụ thể về khoảng cách an toàn, áp dụng cho xe phía trước cùng làn đường, theo tốc độ di chuyển. Ví dụ: tốc độ 60 km/h, khoảng cách tối thiểu 35 m, 60-80 km/h là 55 m, 80-100 km/h là 70 m, 100-120 km/h là 100 m.
Trong khi đó, với xe hai bên hoặc xe phía sau, luật chưa có quy định khoảng cách định lượng.
Khoảng cách an toàn chuyển làn khó định lượng bằng con số Theo nhóm chuyên gia của Car Awards, trên đường, đặc biệt là cao tốc xe chạy tốc độ cao, tài xế không khó để ước lượng khoảng cách với xe phía trước vì có vạch kẻ dấu trên mặt đường, bảng đo (0 m, 50 m, 100 m...) hai bên đường, hoặc các quy tắc xác định như 3 giây, 4 giây.
Ngược lại, với xe phía sau, tài xế gần như không thể ước lượng chính xác khoảng cách định lượng. Lý do là bởi khi nhìn qua gương, hình ảnh không phản ánh mức độ chính xác tuyệt đối.
Gương chiếu hậu trong xe và ngoài xe cho hai khoảng cách khác nhau, trong đó hình ảnh xe phía sau xuất hiện ở gương chiếu hậu trong xe bao giờ cũng xa hơn so với hình ảnh trên gương chiếu hậu bên ngoài. Vì trở ngại này, theo các chuyên gia, khoảng cách an toàn nên được xác định thông qua hành vi .
Cụ thể, nguyên tắc quen thuộc và cơ bản nhất khi chuyển làn đó là tài xế phải nhìn thấy toàn bộ đầu xe phía sau (ở làn bên cạnh) trong gương chiếu hậu, đó là khoảng cách tối thiểu để chuyển làn. Chuyển làn an toàn là khi tài xế có thể nhìn thấy toàn bộ đầu xe phía sau qua gương chiếu hậu.
Ảnh: D eseret Đồng thời, để loại bỏ xe ở vùng điểm mù (xe ở ngay làn bên cạnh, không xuất hiện trong gương hậu), tài xế cần ngoái đầu quan sát hai bên bên cạnh nhìn gương để chắc chắn không có xe quá gần.
Việc xác định khoảng cách an toàn bằng hành vi cũng là cách làm quen thuộc của nhiều nước có hệ thống giao thông phát triển. Các quốc gia với nền văn hóa ôtô lâu đời như Mỹ, Đức hay Anh sử dụng khái niệm "chuyển làn không an toàn" (unsafe lane change) để xác định hành vi vi phạm.
Cụ thể, nếu quá trình chuyển làn khiến xe phía sau phải phanh, đánh lái hoặc giảm tốc đột ngột để tránh tai nạn , thì tài xế có thể bị xem là chuyển làn không an toàn.
Việc xác định hành vi chuyển làn không an toàn theo cách này được cho là thực tế hơn so với đo khoảng cách cụ thể giữa các xe, bởi khoảng cách an toàn luôn thay đổi theo tốc độ, mật độ giao thông và điều kiện vận hành.
Trong khi đó, phản ứng của các phương tiện xung quanh như phanh gấp, đánh lái né tránh hoặc giảm tốc đột ngột là dấu hiệu dễ quan sát hơn qua camera giao thông hoặc camera hành trình.
Như vậy, mọi thao tác chuyển làn nguy hiểm như bật xi-nhan quá muộn, chen vào khoảng trống quá hẹp khiến xe phía sau phải giảm tốc, hoặc chuyển làn rồi phanh gấp đều có thể được xác định là chuyển làn không an toàn. Cách xác định này có thể được áp dụng cho cả các phương tiện khác, như xe máy.
Theo hướng dẫn lái xe an toàn tại các quốc gia trên, thao tác chuyển làn an toàn cần thực hiện theo trình tự quan sát gương chiếu hậu, kiểm tra điểm mù và bật xi-nhan đủ sớm trước khi di chuyển sang làn kế bên.
Tài xế chỉ nên chuyển làn khi khoảng trống đủ lớn để không khiến xe phía sau phải phanh hoặc thay đổi hướng đột ngột. Trong thực tế, nhiều tài liệu đào tạo lái xe khuyến nghị chỉ nên đánh lái chuyển làn khi tài xế có thể nhìn thấy toàn bộ đầu xe phía sau qua gương chiếu hậu.
Sau khi hoàn tất chuyển làn, xe cần duy trì tốc độ ổn định, tránh phanh gấp hoặc giảm tốc bất ngờ.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.