Nội dung bài viết
Dữ liệu về các cuộc gọi 911 phát đi từ bên trong các trung tâm giam giữ di trú ở California sẽ phải được công bố, nếu Thống đốc Gavin Newsom ký dự luật mà Cơ quan Lập pháp vừa chuyển lên.
Đây là loại thông tin lâu nay gần như không ai bên ngoài tiếp cận được: ai gọi cấp cứu, gọi bao nhiêu lần, và chuyện gì xảy ra sau đó. Với gia đình có người thân đang bị giam giữ chờ xử lý hồ sơ di trú, đó là khác biệt giữa việc biết và không biết điều gì đang diễn ra phía sau cánh cửa.
Điểm đáng chú ý về mặt pháp lý là cách dự luật chọn đường vòng. Các trung tâm giam giữ di trú vận hành theo thẩm quyền liên bang, tiểu bang không đóng cửa được.
Nhưng hệ thống gọi khẩn cấp thì chạy qua hạ tầng 911 của địa phương, và tiểu bang có quyền quy định việc công khai hồ sơ đó. Thay vì đối đầu trực diện với thẩm quyền liên bang, dự luật nhắm vào một mắt xích mà Sacramento thật sự kiểm soát được.
Nếu thành luật, thông tin sẽ thành hồ sơ công khai để luật sư, nhà báo và thân nhân có thể yêu cầu cung cấp.
Trên bàn Thống đốc còn một dự luật nữa liên quan trực tiếp tới người không có tư cách pháp nhân: cho phép sinh viên không giấy tờ được nhận việc làm tại chính các trường cao đẳng và đại học công lập của California.
Đây là lần thứ tư trong bốn năm Cơ quan Lập pháp thông qua ý tưởng này, và ba lần trước đều không thành. Lập luận pháp lý bên ủng hộ đưa ra là luật liên bang cấm tuyển dụng người không có giấy phép lao động chỉ ràng buộc tư nhân, không ràng buộc các cơ quan của tiểu bang.
Lập luận đó chưa từng được tòa liên bang kiểm chứng, và đó chính là lý do các đời trước của dự luật bị chặn lại.
Với sinh viên gốc Việt thuộc diện DACA hoặc không có giấy tờ đang học ở hệ thống community college, khác biệt nằm ở chỗ rất cụ thể: các vị trí trợ giảng, phụ tá phòng thí nghiệm, trợ lý nghiên cứu trong trường lâu nay đóng lại với họ, trong khi đó là những công việc gắn liền với con đường học tiếp lên cao.
Quyết định của Newsom sẽ mở hoặc tiếp tục đóng cánh cửa đó. Ở mảng doanh nghiệp, các nhà lập pháp Dân chủ cũng đã gửi lên Thống đốc dự luật chống độc quyền mở rộng quyền khởi kiện của công tố viên tiểu bang đối với các hành vi bị cho là phản cạnh tranh.
Luật chống độc quyền của California hiện nay hẹp hơn luật liên bang ở một số điểm, và dự luật này nhằm thu hẹp khoảng cách đó. Giới vận động hành lang của doanh nghiệp đã phản đối mạnh trong suốt quá trình thảo luận, nên đây là dự luật khó đoán nhất trong nhóm.
Riêng phần Newsom đã ký hôm 31/8, đáng kể nhất là luật siết quảng cáo và nhãn hiệu cần sa có thiết kế thu hút trẻ em. Luật này áp lên các cửa hàng và nhà sản xuất được cấp phép, tức là một nghĩa vụ tuân thủ mới cho bất kỳ ai đang kinh doanh trong ngành này.
Newsom còn thời hạn để quyết định về các dự luật chưa ký. Ba dự luật đang chờ đều thuộc loại ông từng phủ quyết phiên bản trước đó, nên chữ ký hay lá phủ quyết trong những tuần tới mới là điều quyết định, không phải lá phiếu ở Lập pháp.