Nội dung bài viết
Tô Lâm, trong tư cách Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước, vừa gửi tới giới khoa học và chuyên gia người Việt tại Nga một thông điệp khá rõ ràng: ông muốn họ trở thành lực lượng tiên phong kết nối tri thức, khoa học, công nghệ và các sáng kiến hợp tác mới giữa hai nước.
Gần như cùng lúc, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc tăng cường chuyển giao kinh nghiệm về phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ.
Hai lời kêu gọi ở hai quốc gia khác nhau nhưng chung một thông điệp: Hà Nội đang chủ động tìm đến kiều bào có chuyên môn kỹ thuật, thay vì chỉ trông vào nguồn lực trong nước. Điểm đáng chú ý nằm ở cách chọn từ.
Với cộng đồng ở Nga, lãnh đạo Việt Nam nói tới việc kết nối và khởi xướng hợp tác. Với cộng đồng ở Hàn Quốc, yêu cầu cụ thể hơn nhiều: chuyển giao tri thức, học cách làm chủ công nghệ và biến công nghệ thành sản phẩm bán được.
Cách đặt vấn đề này phản ánh đúng vị thế của Hàn Quốc như một nước đã đi từ gia công lên tự chủ công nghệ trong vài chục năm, và Việt Nam muốn rút ngắn con đường đó bằng kinh nghiệm của chính người Việt đang làm việc trong hệ sinh thái Hàn Quốc.
Bối cảnh khiến lời mời này có sức nặng là ngành công nghệ Việt Nam đã có những kết quả có thể đo đếm được.
Theo VnExpress, Việt Nam giữ vị trí thứ hai về số lượng trong danh sách 50 startup công nghệ giáo dục triển vọng nhất Đông Nam Á, với điểm nổi bật là các nền tảng dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ học sinh.
Một thứ hạng như vậy cho thấy Việt Nam không còn ở giai đoạn xin học hỏi từ đầu, mà đang tìm cách nâng cấp những gì đã có, và đó chính là chỗ chuyên gia ở nước ngoài được kỳ vọng đóng góp.
Nguồn tin không nhắc tới Hoa Kỳ hay California, và cũng chưa có lời kêu gọi tương tự nhắm vào cộng đồng gốc Việt tại Mỹ trong loạt tin này.
Nhưng độc giả ở Bắc và Nam California hẳn nhận ra hình ảnh quen thuộc: kỹ sư, nhà nghiên cứu, người sáng lập startup gốc Việt ở Thung lũng Silicon và Quận Cam từ lâu đã là nhóm được nhắc tới mỗi khi Việt Nam nói về thu hút nhân tài kiều bào.
Việc Hà Nội gọi tên cụ thể cộng đồng ở Nga và Hàn Quốc lần này cho thấy chiến lược kết nối đang được triển khai theo từng địa bàn, tùy vào thế mạnh của mỗi nơi.
Nhóm chịu tác động trực tiếp nhất từ xu hướng này là những chuyên gia gốc Việt đang làm trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nghệ giáo dục, vì đây là mảng Việt Nam đang có đà và đang nói rõ rằng họ cần kinh nghiệm thương mại hóa.
Với người trong ngành ở California, câu hỏi thực tế không phải là có nên quan tâm hay không, mà là quan tâm dưới hình thức nào: hợp tác nghiên cứu, cố vấn cho startup, hay đầu tư. Nguồn tin chưa nêu cơ chế cụ thể nào cho các hình thức đó, nên ai muốn tham gia sẽ phải tự tìm hiểu thêm.
Điều có thể nói chắc từ hai phát biểu trong tuần này là Việt Nam đang coi cộng đồng chuyên gia ở nước ngoài như một phần của chính sách công nghệ, chứ không chỉ là đối tượng để thăm hỏi ngoại giao. Lời mời gửi tới Moscow và Seoul hôm nay có thể là phép thử cho cách tiếp cận rộng hơn về sau.
Người Việt làm công nghệ ở Mỹ nên theo dõi xem hai cộng đồng kia phản hồi ra sao và Hà Nội hiện thực hóa lời kêu gọi bằng những chương trình gì, vì đó sẽ là hình mẫu cho bất kỳ lời mời nào có thể tới California trong tương lai.