Nội dung bài viết
Cơ quan Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đang gỡ hàng nghìn người bị giam giữ khỏi công cụ định vị trực tuyến của mình, theo tin từ NBC San Diego. Hệ quả trực tiếp mà nguồn tin nêu ra khá rõ: luật sư và gia đình giờ khó tìm ra người bị giam đang ở đâu.
Trong ba diễn biến pháp lý được ghi nhận hôm thứ Ba, đây là thay đổi chạm gần nhất tới đời sống của các gia đình nhập cư, vì nó không nằm ở một phán quyết xa xôi mà ở một công cụ tra cứu mà người thân thường dùng ngay sau khi có người bị bắt.
Điểm đáng chú ý là thay đổi này không phải một luật mới hay một phán quyết của tòa. Nó là một quyết định hành chính về việc công khai thông tin.
Với người bị giam, việc biết họ đang ở cơ sở nào là bước đi trước mọi thủ tục khác: liên lạc, thăm gặp, gửi giấy tờ, hay để luật sư tiếp cận hồ sơ. Khi tên một người không còn xuất hiện trên công cụ tra cứu, gia đình mất đi cách nhanh nhất để trả lời câu hỏi đầu tiên đó.
Nguồn tin hiện chưa cho biết ICE đưa ra lý do gì cho việc gỡ bỏ, cũng như có kênh thay thế nào để gia đình tra cứu hay không. Cùng ngày, một thẩm phán liên bang ra lệnh cho Texas phải lắp máy điều hòa không khí trong tất cả các nhà tù của tiểu bang trước cuối năm 2029.
Lập luận của thẩm phán là việc giam người trong điều kiện không có điều hòa đã trở thành một hình phạt đối với tù nhân. Phán quyết này chỉ áp dụng cho hệ thống nhà tù Texas, không phải các cơ sở giam giữ di trú và cũng không phải California.
Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: một tòa liên bang sẵn sàng đặt ra thời hạn cụ thể để buộc chính quyền thay đổi điều kiện vật chất nơi giam giữ, thay vì chỉ đưa ra khuyến nghị chung.
Ở Washington, một tòa phúc thẩm liên bang bác bỏ các quy định của Cảnh sát Điện Capitol vốn hạn chế người biểu tình bước lên bậc thềm tòa nhà Quốc hội. Tòa cho rằng các quy định này vi phạm quyền tự do ngôn luận.
Phạm vi phán quyết hẹp: nó nói về bậc thềm Điện Capitol, không thay đổi quy định biểu tình ở nơi khác. Nhưng nó xác nhận lại một nguyên tắc quen thuộc, là chính quyền muốn giới hạn nơi người dân lên tiếng thì phải có lý do đứng vững trước tòa.
Đặt ba tin cạnh nhau, sự khác biệt hiện ra rõ. Hai quyết định về nhà tù Texas và bậc thềm Capitol đều đi qua tòa án, có thẩm phán cân nhắc và có lập luận công khai về giới hạn quyền lực của chính quyền.
Việc ICE gỡ thông tin người bị giam thì chưa qua bước kiểm tra nào như vậy, ít nhất theo những gì nguồn tin cho biết. Không có phán quyết, không có thời hạn, và cũng chưa có thông tin về việc có ai khởi kiện.
Với những người phụ thuộc vào công cụ tra cứu này, đó là khoảng trống lớn nhất. Về mặt thực tế, điều rút ra được từ tin ICE là việc không thấy tên một người trên công cụ định vị không còn là dấu hiệu đáng tin về tình trạng của người đó.
Gia đình có người thân đang bị ICE giữ sẽ phải dựa nhiều hơn vào luật sư và các kênh liên lạc trực tiếp. Còn việc ICE có khôi phục thông tin, hay có bên nào đưa vấn đề này ra tòa như hai vụ ở Texas và Washington hay không, thì nguồn tin hiện chưa trả lời.