Nội dung bài viết
Thí sinh kết thúc ngày thi cuối cùng kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tại điểm thi THCS Nguyễn Gia Thiều, phường Tân Hòa, TP.HCM sáng 12-6, Ảnh: DUYÊN PHAN Điều này không phải là trường hợp cá biệt mà đã diễn ra từ nhiều năm nay.
Nhìn nhận một cách khách quan, điểm tích cực của kỳ thi năm nay là đề thi đã thể hiện khá rõ tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Nếu như trước đây đề thi thường nghiêng về khả năng ghi nhớ và tái hiện kiến thức thì nay trọng tâm đã chuyển sang đánh giá năng lực vận dụng, tư duy và giải quyết vấn đề của học sinh.
Điều đó được thể hiện qua việc nhiều câu hỏi không chỉ yêu cầu thí sinh nắm vững kiến thức mà còn phải biết liên hệ, phân tích và vận dụng vào các tình huống thực tiễn.
Có thể nói đề thi năm nay cho thấy sự nhất quán trong quá trình đổi mới giáo dục ở nước ta: từ đổi mới chương trình, đổi mới phương pháp dạy học đến đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh.
Khi mục tiêu giáo dục đã chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc đề thi đặt ra những yêu cầu cao hơn về tư duy và khả năng vận dụng là một bước đi phù hợp, góp phần đưa chủ trương đổi mới đi vào thực chất thay vì chỉ dừng lại trên văn bản.
Đã tích cực như thế thì tại sao dư luận vẫn có những ý kiến trái chiều về độ khó, dễ, độ chuẩn chỉnh... của đề thi, đặc biệt là đề thi văn?
Đó là vì kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay đang nhắm đến quá nhiều mục đích.
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD-ĐT, thi tốt nghiệp THPT nhằm mục đích: "Đánh giá đúng kết quả học tập của người học theo mục tiêu và yêu cầu cần đạt trong chương trình giáo dục phổ thông; lấy kết quả thi để xét công nhận tốt nghiệp THPT; làm một trong các cơ sở để đánh giá chất lượng dạy, học của các cơ sở giáo dục phổ thông/ giáo dục thường xuyên và công tác chỉ đạo của các cơ quan quản lý giáo dục; cung cấp dữ liệu đủ độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực của học sinh để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp sử dụng trong tuyển sinh theo tinh thần tự chủ".
Thế thì, một đề thi khó mà đáp ứng được cả hai mục đích chính của kỳ thi là xét công nhận tốt nghiệp THPT và xét tuyển vào đại học, cao đẳng bởi tính chất của nó hoàn toàn khác nhau.
Đề thi dùng để xét tốt nghiệp yêu cầu thí sinh đạt chuẩn kiến thức (nói nôm na chỉ cần đạt trình độ trung bình) là đậu. Trong khi đó, đề thi xét tuyển vào đại học, cao đẳng cần lựa chọn người có đủ năng lực để học tập ở bậc cao hơn bậc THPT.
Vì vậy nếu đề thi nghiêng về mục đích xét tốt nghiệp THPT thì việc sử dụng kết quả để xét vào đại học sẽ không khách quan và chính xác. Ngược lại, nếu đề nghiêng về mục tiêu thứ hai thì sẽ gây áp lực cho học sinh...
Đó là chưa kể nhiều trường hợp đi thi chỉ vì bắt buộc phải đi thi để được cấp bằng tốt nghiệp THPT.
Như nhiều thí sinh là học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TP.HCM) trả lời các nhà báo trước khi bước vào kỳ thi: "Em thuộc diện tuyển thẳng vào đại học nên em chỉ đi thi để được cấp bằng tốt nghiệp", "Theo quy chế thì em chỉ cần 2 điểm mỗi môn là có thể đậu tốt nghiệp THPT.
Vì vậy em không dành nhiều thời gian cho việc ôn thi", "Em sẽ du học nên chỉ cần đi thi để có bằng tốt nghiệp"...
Nếu thí sinh đi thi với tâm thế như thế này thì việc sử dụng kết quả thi tốt nghiệp "làm một trong các cơ sở để đánh giá chất lượng dạy, học của các cơ sở giáo dục phổ thông/giáo dục thường xuyên và công tác chỉ đạo của các cơ quan quản lý giáo dục" liệu có phù hợp?
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.