'Khoa học, công nghệ phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới'

Theo Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng, việc tăng năng suất cần chuyển từ làm theo phong trào sang chuyển đổi sâu, thực chất, trong đó khoa học công nghệ là động lực. Thông tin được Phó thủ tướng phát biểu tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026, do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, giao Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia tổ chức ngày 14/8 ở TP HCM. Ông đánh giá, sau gần 40 năm đổi mới, tiềm lực nền kinh tế của Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc, nhưng mô hình tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực hơn vào hiệu quả sử dụng nguồn lực. "Kinh nghiệm của khu vực cho thấy, không quốc gia nào vượt qua được bẫy thu nhập trung bình mà không trải qua một giai đoạn tăng tốc quyết liệt về năng suất", Phó thủ tướng nói. Ông thêm rằng, bản thân năng suất hôm nay cũng đã khác, không còn là làm nhanh hơn cách làm cũ, mà tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị mới, đồng thời phải đạt chuẩn về chất lượng, môi trường, mới được thị trường chấp nhận. Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, việc nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải việc riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà là một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026-2030. Từ đó, ông đề xuất ba định hướng lớn. Đầu tiên, chuyển từ làm theo phong trào sang chuyển đổi sâu về thực chất, đo lường được, đồng thời lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành. Cùng với đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới, chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành "tấm hộ chiếu" ra thị trường. Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Bảo Lâm Theo Phó thủ tướng, chuyển đổi số và AI phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, không chỉ dừng ở phần mềm quản lý văn phòng; chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hạ tầng chất lượng quốc gia cần phải được hiện đại hóa, số hóa và "đi trước một bước" để đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của thế giới. Cuối cùng, phải huy động đồng bộ cả ba lực lượng gồm doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và chính khu vực công. Trên cơ sở các yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW, đề nghị mỗi tập đoàn, tổng công ty xây dựng chương trình năng suất riêng, có mục tiêu định lượng và lan tỏa xuống chuỗi cung ứng. Các chính sách hỗ trợ phải chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm, lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo. "Nâng cao năng suất là một hành trình lâu dài. Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc tăng tốc", Phó thủ tướng nói. Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng (thứ ba từ phải qua) cùng Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định (thứ hai từ phải qua) tham quan các sản phẩm giới thiệu tại sự kiện. Ảnh: MST Phát biểu tại sự kiện, GS. TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore cho rằng, Việt Nam cần chuyển từ tư duy cấp phát nguồn lực sang kiến tạo hệ sinh thái, tập trung giải quyết "nỗi đau cụ thể" của doanh nghiệp. Theo ông Khương, Việt Nam đang bước vào giai đoạn thay đổi về mô hình phát triển, với Nghị quyết 57 cùng các chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang tạo ra xung lực mới. Trong đó, khu vực doanh nghiệp mới là nơi thể hiện rõ nhất tốc độ thay đổi. Ông Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore, phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Bảo Lâm Theo quan sát của ông, lực lượng sản xuất, từ doanh nghiệp đến người lao động, đang ứng dụng AI và công nghệ số với tốc độ nhanh, nhưng hệ thống quản lý và phương thức tổ chức ở phía trên chưa theo kịp. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ ở đầu tư thêm công nghệ mà còn phải thay đổi cách quản trị, xây dựng thể chế và tổ chức nguồn lực. Từ các yếu tố này cộng thêm kinh nghiệm quốc tế, ông Khương chia các thay đổi của chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành 7 xu thế, đồng thời đề xuất 8 sứ mệnh hành động và ba hàm ý chiến lược cho Việt Nam. Trong đó với các xu thế, đặc biệt là AI, ông đánh giá công nghệ này đang trở thành nền tảng của năng suất trong nền kinh tế khi thâm nhập vào nhiều ngành nghề và nhóm người dùng với tốc độ nhanh. Điều này đặt ra yêu cầu chính sách mới đối với công nghệ, đặc biệt là cách công nghệ được vận hành trong thực tế. Gợi ý thực hành: 1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California. 2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.