Nội dung bài viết
Moonshot AI, công ty Trung Quốc đứng sau mô hình Kimi, vừa làm sống lại một cuộc tranh luận tưởng như đã lắng: liệu Mỹ có còn giữ khoảng cách dẫn đầu trong AI hay không.
Theo TechCrunch, đợt ra mắt mới nhất của Kimi đã châm ngòi cho các cuộc thảo luận xoay quanh khả năng cạnh tranh của Mỹ và cả thế đối đầu giữa mô hình mở với mô hình độc quyền. Điều đáng chú ý không nằm ở bản thân một mô hình, mà ở phản ứng gần như hoảng loạn mà nó tạo ra.
Cách đặt vấn đề "hoảng loạn" của TechCrunch tự nó đã là một luận điểm. Mỗi lần một phòng thí nghiệm Trung Quốc công bố mô hình mới, thị trường và giới hoạch định chính sách Mỹ lại chao đảo theo cùng một kịch bản, dù các thông số công bố chưa đủ để kết luận ai hơn ai.
Cuộc tranh cãi mở với đóng cũng vậy: một mô hình có trọng số mở dễ được kiểm chứng, dễ được tái sử dụng, và vì thế lan nhanh hơn nhiều so với con số chuẩn đo mà nó đạt được. Trong khi đó, một dạng phản ứng khác đang diễn ra bằng tiền.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung có mặt tại San Francisco cuối tuần qua, được ghi hình ở Pier 39, và theo KRON4 đã chốt quan hệ hợp tác trị giá 500 tỷ USD với một hãng công nghệ lớn của Thung lũng Silicon.
Chuyến đi cho thấy các quốc gia hạng trung không chọn cách tự xây toàn bộ hạ tầng AI, mà chọn cách mua chỗ đứng trong chuỗi cung ứng do Mỹ dẫn dắt. Con số 500 tỷ USD là quy mô của một chính sách công nghiệp, không phải một hợp đồng thương mại thông thường.
Đặt hai diễn biến cạnh nhau sẽ thấy hai chiến lược đối nghịch. Một bên hạ giá thành và mở mô hình để giành ảnh hưởng bằng số lượng người dùng.
Bên kia dồn vốn khổng lồ vào hạ tầng và liên minh để giữ ưu thế bằng năng lực tính toán. Người dùng cuối, kể cả kỹ sư ở Bay Area hay Orange County, cuối cùng vẫn là bên hưởng lợi ngắn hạn khi chi phí gọi mô hình rẻ đi, nhưng cũng là bên chịu tác động khi cuộc đua này định lại giá trị của kỹ năng.
Phần tác động lên con người đã bắt đầu hiện rõ. Bà Laura Nguyễn của quỹ GenAI Fund nhận định rằng tác nhân AI, tức những hệ thống có khả năng hành động độc lập trong thế giới thực, đang làm thay đổi sâu sắc định nghĩa thế nào là một kỹ sư giỏi.
Đây là điểm khác biệt quan trọng so với các mô hình chỉ trả lời câu hỏi: khi phần mềm tự thực thi được một chuỗi thao tác, giá trị của người kỹ sư dịch chuyển từ việc viết ra từng dòng lệnh sang việc thiết kế, giám sát và chịu trách nhiệm cho kết quả.
Với những người Việt đang làm trong ngành công nghệ ở California, đây là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất và cũng cụ thể nhất. Cuộc cạnh tranh giữa Kimi và các phòng thí nghiệm Mỹ, hay thỏa thuận 500 tỷ USD của Hàn Quốc, đều diễn ra ở tầng hạ tầng mà một cá nhân khó can thiệp.
Nhưng nhận định của bà Laura Nguyễn thì nằm ngay trong tầm tay: thứ đang được định giá lại không phải là công cụ, mà là tiêu chuẩn dành cho người dùng công cụ đó.