Ký ức lịch sử dưới vòm me xanh

Đứng hóng mát dưới một gốc me già bên công viên Chi Lăng góc Đồng Khởi, Lý Tự Trọng, tôi được chứng kiến một câu chuyện thú vị. Một nhóm du khách đi bộ hướng về phía nhà thờ Đức Bà, ngang đây bỗng hướng dẫn viên du lịch dừng bước: "Look at the rooftop", anh giơ tay chỉ, đồng thời lướt trên điện thoại. Bức ảnh " Sài Gòn sụp đổ" nổi tiếng hiện ra trên màn hình, được anh bạn giơ cao lên, song song với góc nhìn về phía nóc tòa nhà 22 Lý Tự Trọng. "Oh!... Ah!...", các du khách ồ lên ngạc nhiên. Vậy là họ đã nhận ra một tầng lịch sử trên con đường Lý Tự Trọng vốn mang chồng chồng lớp lớp ký ức lịch sử này. Cũng trưa tháng tư, một người đàn ông với mái tóc bay bay lãng tử, áo thun quần jean lững thững trên lề đường, ngước nhìn vòm me, nghêu ngao hát: "Đến hè mưa lá xanh, một màu xanh xanh phố/ Ngọt ngào mưa tình anh, hiền lành chim chuyền cành/ Sóng ve gọi hè lên, lá rung tiếng ve đầy/ Lá rụng theo mưa hè, ký ức màu tuổi xanh…". Dứt câu hát ông cười: "Bài hát này tôi viết tặng con đường Lý Tự Trọng, nơi gắn bó với tôi mấy mươi năm qua". Ông là nhạc sĩ Miên Đức Thắng, người nhạc sĩ đã có 60 năm sống cùng Sài Gòn, TP.HCM xuyên qua chiến tranh đến hòa bình. Khu chung cư 26 Lý Tự Trọng là một điểm đến quen thuộc của du khách, điểm hẹn mua sắm, thưởng thức cà phê của giới trẻ sành điệu. Hành lang gạch bông xưa, cầu thang uốn, thang máy ròng rọc, từ tầng hầm lên các tầng lầu là nơi tụ hội của các nhãn hiệu thời trang năng động, cá tính, các tiệm nước phong cách hoài cổ, phong cách Pháp. Từ sáng sớm đến đêm, nơi đây nườm nượp các nhóm bạn trẻ, du khách đi lại, lên xuống, trò chuyện, mua sắm. Ở giữa hành lang có một cánh cửa hiếm hoi không bảng hiệu nhãn hàng, bấm chuông và tôi bước vào căn hộ của nhạc sĩ Miên Đức Thắng. Một thế giới khác. Ở đây đầy ắp nhạc, thơ, tranh, tượng, không gian tĩnh lặng đối lập hẳn với sự nhộn nhịp ngoài cánh cửa. Ông ngồi trước cây đàn piano, nhẹ nhàng hát "Mai kia lòng độ lượng, chảy về những bến sông/ Mai kia lòng độ lượng, thu về chốn hư không…". Tôi chợt nhận ra sự đối lập trong, ngoài cánh cửa cũng giống như sự khác nhau của nhạc sĩ Miên Đức Thắng trầm lặng, dịu dàng hôm nay với hình ảnh ca, nhạc sĩ Miên Đức Thắng rực lửa của phong trào sinh viên "Hát cho đồng bào tôi nghe" ngày nào: "Từ ruộng đồng hoang vu hôm nay, ta cùng hát với nhau lời này/ Dù ngàn đời gian nan lo âu, nhưng cuộc sống vẫn mang niềm vui/ Từ nhọc nhằn trên hai tay khô, xin hãy gắng gắng lên từng giờ/ Từ ruộng đồng hôm nay hoang vu, ta cùng tiến bước cho ngày mai…". Nơi hàng người hỗn loạn di tản ngày xưa, nay là một khu sân thượng đang chờ một cơ hội mới, Ảnh: TỰ TRUNG Ngày ấy hình ảnh lãng tử hào hoa, ngón đàn tay chiêu và giọng hát nhiệt thành của chàng sinh viên, nhạc sĩ, ca sĩ Miên Đức Thắng đã thắp lửa trong lòng hàng ngàn cô cậu sinh viên với những ca khúc "Hát từ đồng hoang" vang vọng từ giảng đường, sân trường đến những sân khấu dã chiến. Phong trào phản chiến của thanh niên, sinh viên, học sinh lên cao, biểu tình, mít tinh, bãi khóa, đốt xe Mỹ… và giữa những ngọn lửa hừng hực ấy, cuối năm 1969, nhạc sĩ Miên Đức Thắng bị bắt, phải ra tòa và bị kết án 5 năm khổ sai. Bằng chứng phạm tội là tập nhạc 10 bài "Hát từ đồng hoang". "Tôi không có tội, không ân hận vì những bài hát nói lên tiếng lòng chia sẻ với đồng bào, dân tộc mình", Miên Đức Thắng tuổi 20 nói trước tòa, và Miên Đức Thắng tuổi xấp xỉ 80 hôm nay vẫn đủ lửa để đàn, hát như ngày nào, dù các sáng tác của ông hôm nay đã dịu dàng hơn nhiều lắm. "Tôi là người ít bằng lòng với chính mình, luôn muốn mình đổi mới trong sáng tạo, nhạc, tranh hay tượng cũng vậy. Mấy mươi năm trôi qua, tôi khác xưa nhiều rồi chứ, xưa làm nhạc tranh đấu, nay làm nhạc trị liệu, nhạc chữa lành nhưng cái cốt lõi không bao giờ thay đổi là tâm tình vì con người, vì quê hương". Và ông hát: "Đất nước cần một màu xanh trong mỗi trái tim ta, tựa những lúa khoai nuôi thân đời ta/ Đất nước cần một niềm tin trong nỗi đắng cay chung, vượt qua gian lao ngày đầu…". Người dân Sài Gòn mang hoa quả đón mừng đoàn quân giải phóng tiến vào thành phố, Ảnh: ĐINH QUANG THÀNH Gợi ý thực hành: 1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California. 2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.