Nội dung bài viết
Với lợi thế gần 1.000 km sông, kênh rạch, nhiều chuyên gia cho rằng TP.HCM còn dư địa lớn để phát triển buýt sông. Nếu được quy hoạch hợp lý, kết nối đồng bộ và có chính sách phù hợp, loại hình này có thể trở thành mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới giao thông công cộng đa phương thức.
Khi đường bộ ngày càng quá tải, TP.HCM vẫn còn một "mặt đường" khác chưa được khai thác hết, là gần 1.000 km sông, kênh rạch. Sau câu chuyện miễn phí vé xe buýt , bãi giữ xe gần trạm và loạt tiện ích hỗ trợ người đi giao thông công cộng, thành phố đang hướng đến mạng lưới di chuyển liên thông hơn.
Trong đó, Buýt sông được nhắc đến như một phương án bổ trợ đáng chú ý.
TP.HCM đối mặt với áp lực giao thông của gần 13 triệu phương tiện, trong đó có tới 11,5 triệu xe máy, gây thiệt hại khoảng 6 tỉ USD mỗi năm vì ùn tắc và hơn 3.000 tỉ đồng do ô nhiễm không khí.Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng 30% lượng khách đi xe buýt, cùng đề xuất miễn phí vé trên hơn 135 tuyến với ngân sách khoảng 7.000 tỉ đồng/năm, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích lớn.
Tuy nhiên, liệu chi phí có phải là rào cản chính? Tuyến video Hiến kế tăng 30% khách đi xe buýt ở TP.HCM sẽ ghi nhận ý kiến người dân, trải nghiệm dịch vụ và phân tích từ chuyên gia để tìm lời giải bền vững cho bài toán giao thông đô thị.
Không ít ý kiến cho rằng buýt sông không chỉ là sản phẩm phục vụ du lịch, mà nếu được tổ chức phù hợp, hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn đi làm, đi học cho một bộ phận người dân sống ven sông như Thủ Đức, quận 7 cũ hay Nhà Bè.
Ông Nguyễn Đình Tân (P.Chánh Hưng, TP.HCM) nhận định tuyến buýt sông hiện nay có nhiều lợi thế về thời gian di chuyển và chi phí.
"Đây cũng là tuyến mà mình có thể đi du lịch tốt trên sông, đồng thời những người công nhân đi làm nếu có điều kiện đi từ Thủ Đức đi thành phố hoặc ngược lại thì rất tiện lợi, mà giá thành tôi nghĩ cũng phù hợp", ông nói.
Người dân tận dụng giao thông đường sông để tiết kiệm thời gian di chuyển Theo ông Tân, nếu thành phố có thêm nhiều chuyến hoạt động thường xuyên hơn, nhu cầu đi lại bằng buýt sông sẽ tăng lên rõ rệt.
"Nếu Nhà nước có những tuyến đi như thế này mà thường xuyên hơn thì tôi nghĩ công nhân người ta sẽ đi nhiều. Chứ hiện nay tàu buýt giờ đi còn thưa lắm, cho nên người đi làm việc thì không được thuận tiện", ông chia sẻ.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Ngọc Yến (P.Chánh Hưng, TP.HCM) cho rằng nếu có thể đi từ bến tàu đến nơi làm việc thuận lợi thì đây sẽ là lựa chọn tốt vì không phải chen chúc trên đường bộ. "Đi đường này rất tốt mà không có sợ kẹt xe, không có gì hết", bà nói.
Ở góc nhìn khác, nhiều người dân cho rằng buýt sông chỉ thực sự hấp dẫn khi hành trình được tổ chức liền mạch và thuận tiện hơn hiện nay. Chị Nguyễn Phước Thúy Quỳnh (P.Tân Hưng, TP.HCM), sinh sống gần khu vực kênh Tẻ, cho biết nỗi lo lớn nhất mỗi sáng vẫn là cảnh ùn tắc kéo dài trong giờ cao điểm.
"Ở quận 7 này cứ tầm giờ đi làm là xe nhích từng chút từng chút một, nên mỗi lần đi làm, đi công việc thì mình cũng rất ngán chuyện bị kẹt xe, cho nên là mình rất ủng hộ buýt sông", chị nói. Theo chị Quỳnh, nếu có một tuyến đường thủy giúp giảm kẹt xe thì đó là lợi ích rất lớn cho người dân.
Theo PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải Việt – Đức (Trường ĐH Việt Đức), việc phát triển buýt sông cần được tính toán kỹ lưỡng vì TP.HCM dù có mạng lưới sông rạch dày đặc nhưng đặc điểm thủy triều khiến nhiều tuyến không đủ điều kiện vận hành ổn định.
"Nhiều thời điểm, nhiều đoạn sông, kênh rạch không đủ nước để cho thuyền, cho buýt sông chạy", ông cho biết. Vì vậy, thành phố cần khảo sát để xác định những tuyến có mực nước phù hợp như sông Sài Gòn hoặc các tuyến kênh lớn để ưu tiên khai thác.
Ngoài điều kiện tự nhiên, chuyên gia cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay là thiếu kết nối đồng bộ với các loại hình giao thông khác.
Buýt sông muốn thu hút người dân đi làm hằng ngày cần được trợ giá tương tự xe buýt đường bộ, liên thông giá vé và kết nối trực tiếp với trạm xe buýt, ga metro, bãi giữ xe.
Các bến buýt sông phải được kết nối với trạm xe buýt, kết nối với nhà ga metro để tạo thói quen di chuyển theo phương thức đa phương thức. Theo ông Tuấn, buýt sông không nhằm thay thế metro hay xe buýt, mà sẽ là mảnh ghép bổ sung trong mạng lưới giao thông công cộng của TP.HCM.
Có thể thấy, buýt sông chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong một mạng lưới liên thông: có xe buýt đưa đón, có bến kết nối metro, có bãi giữ xe, có vé tích hợp và tần suất đủ ổn định.
Sau miễn phí vé xe buýt, bãi giữ xe gần trạm, các giải pháp mở rộng tiện ích và câu chuyện buýt sông, bài toán đặt ra cho TP.HCM không còn nằm ở một loại phương tiện riêng lẻ.
Điều quan trọng hơn là cách toàn bộ hệ thống giao thông công cộng được tổ chức để kết nối với nhau, từ đường bộ, đường sắt đô thị đến đường thủy.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.