Nội dung bài viết
TS Văn Phụng Trường Sơn sẽ làm việc tại Trường ĐH Bách khoa ở lĩnh vực toán ứng dụng, Ảnh: NVCC Trúng tuyển Chương trình thu hút, giữ chân và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác tại ĐH Quốc gia TP.HCM (Chương trình VNU350), TS Văn Phụng Trường Sơn sẽ làm việc tại Trường ĐH Bách khoa ở lĩnh vực toán ứng dụng.
Nhà khoa học từng học tập và nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) đã chia sẻ những cơ hội và thách thức của môi trường khoa học trong nước cũng như kỳ vọng vào hệ sinh thái khoa học, đổi mới sáng tạo mà ĐH Quốc gia TP.HCM đang xây dựng.
TS Trường Sơn cho biết sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Mỹ, anh nhận thấy các quốc gia phát triển có một "đặc quyền rất lớn": sinh viên và nhà khoa học có thể theo đuổi những nghiên cứu đỉnh cao ngay tại quê hương mình.
Theo anh, điều đó có được nhờ nhiều thế hệ đi trước đã kiên trì xây dựng nền tảng học thuật với tư duy "kiến tạo cho thế hệ mai sau".
"Hiện tại, vì thiếu vắng những không gian học thuật đỉnh cao tại chỗ, nhiều sinh viên giỏi của Việt Nam phải chấp nhận đi rất xa để tìm kiếm môi trường học thuật xuất sắc hơn", anh nói.
Anh cho biết điều mình mong mỏi là một ngày nào đó sinh viên Việt Nam có thể theo đuổi những đam mê khoa học lớn ngay tại quê nhà, nơi các bạn "cuối tuần vẫn có thể bắt chuyến xe về thăm gia đình, thay vì phải cách xa nửa vòng Trái đất".
Nền tảng nghiên cứu của TS Trường Sơn là toán ứng dụng, đặc biệt ở các lĩnh vực phương trình vi phân đạo hàm riêng (PDE), xác suất, hệ động lực ngẫu nhiên và phương trình động học.
Dù nghiên cứu có liên hệ chặt với trí tuệ nhân tạo (AI), anh cho biết mình không xem bản thân là người làm AI theo nghĩa kỹ thuật thông thường.
"Điều tôi quan tâm hơn là các nền tảng toán học đứng phía sau AI như tối ưu hóa, lấy mẫu, động lực học Langevin hay các hệ ngẫu nhiên nhiều bậc thời gian", anh nói.
Theo TS Trường Sơn, nhiều mô hình AI hiện nay hoạt động rất ấn tượng nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi nền tảng chưa được giải thích đầy đủ, chẳng hạn vì sao một số thuật toán tối ưu hóa lại hiệu quả đến vậy hoặc làm thế nào để xây dựng những hệ tính toán tiết kiệm năng lượng hơn.
Một hướng nghiên cứu mà anh đặc biệt quan tâm là "Physical Learning", ý tưởng cho rằng các hệ vật lý như vật liệu, mạng cơ học hay mạng điện có thể tự thích nghi để tạo ra đáp ứng mong muốn, thay vì chỉ xem việc học là quá trình tính toán trong phần mềm.
"Với một trường kỹ thuật như Bách khoa, tôi nghĩ đây là hướng rất tự nhiên để khám phá vì nó nằm ở giao điểm giữa toán học, vật lý, kỹ thuật và AI", anh nói. TS Trường Sơn cũng cho rằng môi trường kỹ thuật là nơi lý tưởng để toán học không tách rời khỏi thực tiễn.
"Các kỹ sư thường đặt ra những câu hỏi rất cụ thể từ thực tế và chính điều đó truyền cảm hứng để toán học đi vào những hướng mới mẻ và có tác động hơn", anh chia sẻ.
Khi được hỏi về cơ hội và thách thức đối với các nhà khoa học trẻ trở về từ nước ngoài, TS Trường Sơn cho rằng "cơ hội lớn nhất chính là con người". Theo anh, sinh viên Việt Nam có tư duy sắc bén và tiềm năng khoa học rất lớn.
"Tôi nghĩ có rất nhiều bạn trẻ ở Việt Nam chỉ cần được đặt vào một môi trường đủ tốt, đủ nghiêm túc và đủ khơi gợi thì có thể phát triển rất xa", anh nói.
Tuy nhiên, theo TS Trường Sơn, thách thức hiện nay không chỉ là thu nhập mà còn là việc xây dựng được môi trường nghiên cứu thực chất ngay trong nước.
"Tôi nghĩ người làm nghiên cứu, ở tầng sâu nhất, chỉ đơn giản là muốn có thời gian và không gian để làm việc, trao đổi tự do cùng những đồng nghiệp tốt", anh chia sẻ. Anh nhớ lại thời học cao học, bạn bè có thể dành cả buổi chiều để tranh luận về những bài toán tưởng chừng rất nhỏ.
Nhưng chính những cuộc trao đổi như vậy lại nuôi dưỡng sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. "Thách thức của chúng ta là xây dựng được một cộng đồng năng động, tin tưởng lẫn nhau, được dẫn dắt bởi sự tò mò thuần túy và không ai sợ đặt ra những câu hỏi tưởng như ngớ ngẩn", anh nói.
TS Trường Sơn cho biết anh luôn ấp ủ giấc mơ các hoạt động toán học tại TP.HCM sẽ sôi động như ở các trung tâm học thuật lớn trên thế giới, nơi sinh viên có cơ hội tham dự các seminar khoa học tiên phong gần như hằng tuần.
Anh kỳ vọng trong tương lai TP.HCM có thể hình thành một viện nghiên cứu toán học ứng dụng quy mô lớn, tương tự Viện Courant ở Mỹ.
"Ở hầu hết các quốc gia có nền khoa học mạnh, những viện nghiên cứu như vậy luôn đóng vai trò hạt nhân: quy tụ nhân tài, kết nối quốc tế và nuôi dưỡng các thế hệ nghiên cứu trẻ", anh nói. Theo TS Trường Sơn, điều quan trọng trong đào tạo là xây dựng nền tảng toán học và tư duy đủ vững cho sinh viên.
"Công nghệ thay đổi rất nhanh nhưng những nền tảng sâu về toán học, xác suất, giải tích, tối ưu hóa và mô hình hóa sẽ giúp các bạn thích nghi lâu dài", anh chia sẻ.
Sau 3 đợt tuyển dụng đầu tiên của chương trình VNU350, đã có 7 nhà khoa học tốt nghiệp từ các đại học top 100 thế giới về làm việc tại Đại học Quốc gia TP.HCM.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.