Public Counsel, công ty luật phi lợi nhuận có trụ sở tại Los Angeles, đã nộp đơn kiện để chặn một quy định của Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị (HUD). Quy định này buộc cư dân nhà ở công cộng phải chứng minh tình trạng nhập cư của mình. Vụ kiện cho thấy chính sách nhập cư liên bang đang đi vào những thủ tục rất đời thường. Câu hỏi không còn dừng ở chuyện ai được vào nước Mỹ. Giờ đây giấy tờ còn quyết định ai được tiếp tục ở trong căn hộ được trợ cấp.
Điểm đáng chú ý của quy định HUD là nó đặt gánh nặng chứng minh lên chính người đang thuê nhà. Với nhà ở công cộng, việc đủ điều kiện xưa nay gắn với thu nhập và hồ sơ gia đình. Quy định mới thêm một lớp kiểm tra nữa, và lớp này do chính quyền liên bang đặt ra chứ không phải cơ quan gia cư địa phương. Nguồn tin hiện chưa nêu chi tiết lập luận pháp lý của Public Counsel, tòa nào thụ lý hay khi nào quy định có hiệu lực. Vì vậy, cư dân đang ở nhà công cộng chưa thể biết mình sẽ phải nộp loại giấy tờ gì và trong thời hạn bao lâu. Hồ sơ vụ kiện sẽ là nơi đầu tiên trả lời những câu hỏi đó.
Cũng trong tuần này, một báo cáo công bố hôm thứ Ba cho thấy số người nhập cư châu Á bị giam giữ, bắt giữ và trục xuất trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã tăng vọt lên mức chưa từng có. Riêng số người bị trục xuất tăng 1.100%. Báo cáo cũng cho rằng làn sóng này góp phần vào sự phân biệt đối với cộng đồng người châu Á. Người Việt là một phần của khối nhập cư châu Á, nhưng phần tóm tắt dữ liệu hiện có không tách riêng số liệu theo quốc tịch. Vì thế chưa thể nói người Việt chiếm bao nhiêu trong mức tăng này. Điều có thể khẳng định là người châu Á không còn đứng ngoài các đợt thực thi nhập cư mạnh tay như nhiều người vẫn nghĩ.
Đặt hai tin này cạnh nhau thì thấy rõ một hướng đi. Một bên là quy định bắt người dân xuất trình bằng chứng về tình trạng nhập cư để giữ quyền lợi liên bang. Bên kia là dữ liệu cho thấy cơ quan di trú đang nhắm tới nhóm người châu Á nhiều hơn hẳn trước đây. Khi giấy tờ trở thành điều kiện ở nhiều cửa cùng lúc, một hồ sơ thiếu sót có thể ảnh hưởng tới cả chỗ ở lẫn khả năng ở lại Mỹ. Đây là lý do vụ kiện của Public Counsel đáng được theo dõi tới phán quyết đầu tiên.
Tòa án vẫn là nơi chặn được một số quyết định của chính quyền liên bang. Hôm thứ Ba, một tòa phúc thẩm liên bang với các thẩm phán chia rẽ đã chặn Lầu Năm Góc buộc hơn hai chục quân nhân chuyển giới rời quân đội. Phán quyết này đến vài tháng sau khi tòa kết luận chính quyền Trump đã áp đặt lệnh cấm một cách không đúng đắn. Đây là vụ việc khác hẳn về chủ đề, nhưng cho thấy cùng một cơ chế: các lệnh hành pháp có thể bị đình lại nếu bên khởi kiện chứng minh được thủ tục ban hành có vấn đề. Public Counsel đang dùng chính công cụ này với quy định của HUD.
Ở Quốc hội, bác sĩ nhi khoa Richard Pan, người đứng sau các luật vắc xin nghiêm ngặt của California khi còn ở cơ quan lập pháp tiểu bang, đã bước vào những cuộc tranh cãi mới ở cấp liên bang, trong đó có Medicaid. Ở Baltimore, các giám mục Công giáo Hoa Kỳ họp mùa thu thường niên ngay sau chiến thắng giữa nhiệm kỳ của Đảng Dân chủ, kết quả được cho là đang định hình lại cuộc tranh luận về phá thai. Cả hai mới là bước khởi đầu, chưa có quyết định cụ thể nào. Với người Việt ở California, hai điều cần theo dõi gần nhất vẫn là bản án đầu tiên trong vụ kiện HUD và việc báo cáo trục xuất có công bố số liệu chi tiết theo từng quốc tịch hay không.
Nguồn tổng hợp: nbclosangeles.com, latimes.com, abcnews.com.
