Hoa Kỳ đang tập trung nguồn lực vào việc phát triển các lò phản ứng module nhỏ (SMR), một chiến lược khác biệt hoàn toàn với các dự án hạt nhân quy mô lớn trong quá khứ. Các lò phản ứng này được thiết kế để sản xuất tại nhà máy và lắp ráp tại chỗ, giúp giảm thời gian và chi phí xây dựng. Mục tiêu của SMR không phải là cung cấp điện cho toàn bộ lưới điện quốc gia, mà là phục vụ các nhu cầu chuyên biệt như cung cấp năng lượng ổn định cho các trung tâm dữ liệu, khu công nghiệp hoặc các cộng đồng vùng sâu vùng xa. Cách tiếp cận này phản ánh một nền kinh tế năng lượng phi tập trung và linh hoạt hơn.
Ngược lại, Trung Quốc chọn một con đường đã được kiểm chứng nhưng ở quy mô chưa từng có. Nước này đang dẫn đầu thế giới về tốc độ xây dựng các nhà máy điện hạt nhân công suất lớn, thường là trên 1 gigawatt mỗi lò. Chiến lược này nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng khổng lồ và ngày càng tăng của một nền kinh tế sản xuất và các siêu đô thị. Bằng cách tiêu chuẩn hóa thiết kế và tập trung vào các dự án lớn, Bắc Kinh có thể nhanh chóng bổ sung một lượng lớn điện sạch vào lưới điện quốc gia, củng cố an ninh năng lượng và các mục tiêu về khí hậu.
Sự khác biệt trong chiến lược bắt nguồn từ cấu trúc kinh tế và chính trị của hai quốc gia. Tại Mỹ, các dự án SMR thường được thúc đẩy bởi khu vực tư nhân và vốn đầu tư mạo hiểm, những đơn vị tìm kiếm các giải pháp ít rủi ro tài chính và triển khai nhanh hơn so với các nhà máy truyền thống vốn hay bị đội vốn và chậm tiến độ. Trong khi đó, chương trình hạt nhân của Trung Quốc được nhà nước chỉ đạo chặt chẽ, là một phần của kế hoạch 5 năm nhằm đảm bảo sự tự chủ về công nghệ và năng lượng. Hệ thống tập trung này cho phép họ thực hiện các siêu dự án cơ sở hạ tầng một cách hiệu quả.
Hiện tại, hai con đường này đang cho thấy những kết quả ban đầu khác nhau. Nhiều thiết kế SMR của Mỹ vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm hoặc chờ phê duyệt theo quy định, đối mặt với những câu hỏi về tính kinh tế khi triển khai trên thực tế. Ngược lại, Trung Quốc đang vận hành và xây dựng hàng chục lò phản ứng lớn, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn định vị mình là nhà xuất khẩu công nghệ điện hạt nhân hàng đầu thế giới. Cuộc đua không chỉ là về công nghệ, mà còn là về mô hình phát triển năng lượng cho tương lai.
Nguồn tổng hợp: vnexpress.net, techcrunch.com, bbc.com, theverge.com.