Nội dung bài viết
Dự luật hưu trí đang nằm trên bàn các nhà lập pháp California có thể cộng thêm tới 15 tỷ USD vào chi phí lương hưu công của bang, và phần lớn khoản đó chảy về nhóm sĩ quan cảnh sát cùng lính cứu hỏa vốn đã nằm trong nhóm được trả lương cao nhất.
Đây không phải chuyện tăng lương cho người mới vào nghề. Đây là chuyện nới rộng công thức tính hưu cho những người ở đỉnh thang lương, tức là mỗi phần trăm được nới ra đều nhân lên trên một con số nền vốn đã lớn.
Điểm đáng chú ý của con số 15 tỷ USD là nó không đến hạn ngay. Chi phí hưu trí công là loại hóa đơn được ký hôm nay nhưng thanh toán dần trong hai, ba thập niên, qua các khoản đóng góp bắt buộc mà thành phố, quận và các cơ quan địa phương phải trích ra khỏi ngân sách hằng năm.
Khi quỹ hưu đòi thêm, phần ngân sách còn lại cho những thứ khác trong cùng một thành phố sẽ hẹp đi tương ứng. Người bỏ phiếu thông qua và người trả tiền thường không cùng một nhiệm kỳ.
Cựu giám sát viên Quận Cam John Moorlach nêu một mối lo song hành, xuất phát từ chính lịch sử của quận. Ông cảnh báo Quận Cam đang có nguy cơ lặp lại quá khứ với chiến lược đầu tư hiện tại.
Bối cảnh ông dẫn ra là vụ nộp đơn phá sản theo Chương 9 của Quận Cam năm 1994, một trong những vụ phá sản chính quyền địa phương lớn nhất lịch sử Hoa Kỳ, và một trong những hệ quả của nó là Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Chính phủ ban hành Tuyên bố 31 vào tháng 3 năm 1997.
Chi tiết về Tuyên bố 31 nghe khô khan nhưng lại là mấu chốt. Chuẩn mực kế toán đó buộc các cơ quan công phải ghi nhận khoản đầu tư theo giá trị thị trường thay vì giá gốc, nghĩa là khi danh mục lỗ, sổ sách phải phản ánh ngay chứ không giấu được.
Nó ra đời chính vì Quận Cam đã có thể che khoản lỗ đủ lâu để nó lớn tới mức không cứu nổi. Việc một người từng làm giám sát viên của quận phải nhắc lại chuẩn mực này vào năm 2026 cho thấy ông tin rằng bài học ấy đang phai đi.
Hai câu chuyện này không phải một chính sách, nhưng chúng chỉ về cùng một hướng: rủi ro tài chính công ở California đang được dời sang tương lai thay vì được thừa nhận ở hiện tại. Một bên là nghĩa vụ chi trả được cam kết trước khi có nguồn tiền chắc chắn.
Bên kia là danh mục đầu tư được kỳ vọng sinh lời đủ để bù vào phần thiếu hụt. Cả hai đều hoạt động tốt khi thị trường thuận lợi, và cả hai đều lộ ra cùng lúc khi thị trường không thuận.
Với người sống ở Quận Cam, đây là câu chuyện địa phương chứ không phải chuyện Sacramento xa xôi. Quận Cam là nơi đã trải qua Chương 9 một lần, và cũng là nơi nghĩa vụ hưu trí cho lực lượng an toàn công cộng sẽ đè trực tiếp lên ngân sách quận cùng các thành phố trong quận.
Chưa có con số nào cho biết phần của Quận Cam trong khoản 15 tỷ USD kia là bao nhiêu, và đó chính là điều đáng theo dõi khi dự luật được đưa ra bỏ phiếu.