Nội dung bài viết
Trung Quốc năm nay có 12,7 triệu thanh niên mới tốt nghiệp bước vào thị trường việc làm, con số cao nhất từ trước tới nay, theo tường thuật của New York Times. Điều khiến lứa này khác các lứa trước không chỉ là số lượng.
Họ ra trường đúng lúc nền kinh tế Trung Quốc đang đẩy mạnh áp dụng trí tuệ nhân tạo, và công nghệ này bắt đầu thay đổi cách các công ty tuyển người và bố trí việc. Nói ngắn gọn, sinh viên mới ra trường không chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn phải cạnh tranh với phần mềm.
Câu chuyện đó đáng chú ý với độc giả ở Mỹ vì nó là phiên bản phóng đại của một lo lắng đang lan rộng ở đây. Những vị trí đầu vào, vốn là nơi người trẻ học nghề, cũng chính là những việc mà AI làm được sớm nhất: soạn thảo, tổng hợp, xử lý dữ liệu, viết mã đơn giản.
Khi thị trường việc làm đã khốc liệt, như tình hình ở Trung Quốc mà New York Times mô tả, việc thêm một đối thủ không cần lương càng làm áp lực tăng lên với những người vừa rời giảng đường. Ở chiều ngược lại, giới lãnh đạo ngành thiết kế tại Anh lại tìm cách trấn an.
Theo Guardian, các lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành này cho rằng công ty có xu hướng dùng AI như một 'thực tập sinh tại văn phòng' hơn là để thay thế nhân viên lành nghề.
Cách ví von đó nghe dễ chịu, nhưng nếu đặt cạnh câu chuyện Trung Quốc thì nó lại lộ ra một điểm khó chịu: nếu AI đảm nhận vai thực tập sinh, thì thực tập sinh bằng xương bằng thịt sẽ đứng ở đâu. Người có tay nghề cao có thể yên tâm trong ngắn hạn.
Người mới vào nghề mới là nhóm bị chen chỗ đầu tiên. Trong khi đó tại Mỹ, mặt trận pháp lý quanh AI tiếp tục mở rộng.
Theo The Verge, Seattle Times và Newsday đã đệ đơn kiện OpenAI và Microsoft với cáo buộc vi phạm bản quyền. Vụ kiện diễn ra ngay khi OpenAI bắt đầu tung ra GPT-6 Astra, mẫu mới nhất của hãng.
Hai tờ báo địa phương này nối gót các cơ quan báo chí khác trong việc đòi hỏi OpenAI trả lời câu hỏi cũ nhưng chưa có lời giải: nội dung do phóng viên viết ra có được phép dùng để huấn luyện mô hình mà không xin phép hay không.
Hai câu chuyện tưởng như tách biệt, một bên là việc làm ở châu Á, một bên là tòa án ở Mỹ, thực ra chung một gốc. Các mô hình AI mạnh lên nhờ hút vào khối lượng khổng lồ công việc của con người, từ bài báo đến bản thiết kế, rồi quay lại làm những việc mà con người từng được trả tiền để làm.
Sinh viên Trung Quốc cảm nhận điều đó ở cửa tuyển dụng. Các tòa báo Mỹ cảm nhận điều đó ở doanh thu và đang đưa nó ra tòa.
Cây bút Anita Chabria trên Los Angeles Times cùng tuần này cũng nhắc tới một sự cố an toàn liên quan đến OpenAI với những chi tiết mới được tiết lộ, cho thấy áp lực lên công ty này đến từ nhiều phía cùng lúc.
Với gia đình gốc Việt ở California có con em sắp ra trường, bài học từ Trung Quốc không phải là hoảng sợ mà là nhìn thẳng vào loại việc mình đang chuẩn bị bước vào. Những vị trí thuần xử lý thông tin sẽ khó giữ hơn những vị trí cần phán đoán, quan hệ và trách nhiệm.
Còn với ai làm trong ngành nội dung, vụ kiện của Seattle Times và Newsday là điều đáng theo dõi, vì kết quả của nó sẽ định hình việc ai được trả tiền cho những gì đã bị máy học lấy đi.