Nội dung bài viết
Với Quảng Trị, vùng đất từng hứng chịu những khốc liệt của chiến tranh, hoạt động tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là một công việc chuyên môn mà còn là cuộc chạy đua với thời gian.
Đoàn công tác thăm Đội 584 đang làm nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Đường 9, Ảnh: NGUYỄN KHÁNH Nỗ lực và quyết tâm chạy đua với thời gian đó đã được thể hiện rõ qua Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, diễn ra trên toàn quốc từ ngày 15-3-2026 đến ngày 27-7-2027.
Không chỉ là những nén hương trong tháng 7 tri ân, chuyến công tác của Văn phòng Trung ương Đảng cùng Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bà Ngô Phương Ly , tại tỉnh Quảng Trị trong hai ngày 4 và 5-7 còn là lời khẳng định chiến tranh đã lùi xa song hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và ký ức dân tộc vẫn đang tiếp tục từng ngày.
Tháng 7 ở Quảng Trị thường bắt đầu bằng tiếng thì thầm của đoàn người đang đứng trước những hàng mộ trắng hay bằng một thứ im lặng rất riêng. Im lặng trước những hàng mộ trắng nối dài ở Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9, trước những tấm bia còn thiếu tên.
Và, im lặng trước những địa danh mà chỉ cần gọi lên đã thấy hiện về một thời lửa đạn: Thành cổ, Đường 9, Đường 20, Quyết Thắng...
Nghĩa trang Đường 9 là nơi yên nghỉ của gần 11.000 anh hùng liệt sĩ, phần lớn là những người đã chiến đấu, phục vụ chiến đấu trên mặt trận Đường 9, chiến trường Quảng Trị và nước bạn Lào trong kháng chiến chống Mỹ.
Trong số ấy, hàng ngàn phần mộ vẫn còn dòng chữ khiến nhiều thành viên đoàn công tác nghẹn lại: "Mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin". Đứng trước những hàng bia mộ ấy, các thành viên trong đoàn công tác Văn phòng Trung ương Đảng càng thấm thía hơn giá trị của hòa bình, độc lập.
Mỗi người càng nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc giữ gìn, phát huy thành quả cách mạng mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu xương. Không ai bảo ai, từng người trong đoàn lặng lẽ đến nơi yên nghỉ của các liệt sĩ để thắp hương, bày tỏ lòng biết ơn vô hạn.
Những hàng bia chưa xác định được thông tin liệt sĩ ở Nghĩa trang Đường 9, Ảnh: NGUYỄN KHÁNH Đại tá Trương Viết Hải, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, cho biết toàn tỉnh hiện còn 22.635 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính; riêng Nghĩa trang Đường 9 có 5.929 phần mộ chưa đủ thông tin.
Đằng sau con số ấy là nhiều điều, là một gia đình vẫn chờ một tin nhắn, một cuộc gọi, một kết quả đối sánh ADN để biết người thân mình đang nằm ở đâu. Sau 5.929 phần mộ ở Đường 9 là 5.929 hy vọng được gọi đúng tên.
Và đằng sau hơn 22.000 phần mộ chưa đủ thông tin ở Quảng Trị là một món nợ nghĩa tình mà cả hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang và nhân dân đang cùng nhau trả bằng trách nhiệm, khoa học và lòng biết ơn.
Không chỉ Quảng Trị, trên khắp cả nước và nước bạn, hàng vạn liệt sĩ vẫn chưa được gọi đúng tên.
Trong bối cảnh ấy, chiến dịch 500 ngày đêm thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc không để những người con đã hy sinh cho Tổ quốc bị lãng quên, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh, Liệt sĩ.
Mục tiêu đặt ra trên phạm vi cả nước là tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; xây dựng cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ và đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm ở các địa bàn trọng điểm.
Người lính quy tập không chỉ đi tìm trong lòng đất. Họ đi tìm trong trí nhớ của nhân chứng, trong những tờ sơ đồ cũ, trong lời kể đứt đoạn của người dân, trong những địa danh đã đổi tên, trong những khu rừng từng bị bom đạn cày xới rồi lại được cây cối phủ kín.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.