Nội dung bài viết
Hôm Chủ Nhật 25/10, một hội đồng ba thẩm phán của Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 đã chất vấn yêu cầu của Bộ Tư pháp đòi các viên chức bầu cử California để riêng khoảng 20.000 lá phiếu bầu qua thư.
Các câu hỏi xoay quanh ba điểm: yêu cầu này được đưa ra vào thời điểm nào, nó có hợp hiến hay không, và Bộ Tư pháp lấy thẩm quyền ở đâu để đưa ra nó. Đây không phải chuyện thủ tục khô khan.
Bầu qua thư là cách bỏ phiếu chính của cử tri California, và vụ kiện này sẽ quyết định một lá phiếu đã gửi đi có được xử lý theo quy trình bình thường của tiểu bang hay bị giữ lại vì một mệnh lệnh từ Washington. Thành phần hội đồng khiến buổi tranh luận đáng chú ý hơn.
Hai trong ba thẩm phán do ông Trump bổ nhiệm, người còn lại do ông Biden bổ nhiệm. Vậy mà vụ kiện do chính quyền Trump khởi xướng vẫn gặp những câu hỏi hoài nghi ngay từ phiên tranh luận.
Các nguồn tin chưa cho biết từng thẩm phán nghiêng về phía nào, và câu hỏi tại phiên tranh luận không phải là phán quyết. Tuy vậy, khi một hội đồng có đa số do tổng thống bổ nhiệm vẫn thắc mắc về cơ sở pháp lý của yêu cầu, có thể thấy lập luận của Bộ Tư pháp chưa thuyết phục được tòa.
Câu hỏi về thời điểm có sức nặng riêng. Cuộc tổng tuyển cử ngày 3/11 chỉ còn hơn một tuần, và phiếu bầu qua thư đã được gửi về các quận.
Theo thông lệ, tòa án liên bang rất dè dặt khi phải thay đổi quy trình bầu cử sát ngày bỏ phiếu, vì làm vậy dễ gây rối cho cả cử tri lẫn nhân viên kiểm phiếu.
Các nguồn tin không nói rõ hội đồng có viện dẫn tiền lệ cụ thể nào hay không, nhưng chuyện tòa đặt nặng yếu tố thời điểm cho thấy hội đồng đang cân nhắc cái giá của việc can thiệp vào lúc này. Hai câu hỏi còn lại chạm vào cách chia quyền giữa liên bang và tiểu bang.
Hiến pháp Hoa Kỳ giao cho các tiểu bang quyền tổ chức bầu cử, còn Quốc hội có quyền đặt ra một số quy định chung. Muốn buộc California tách riêng hàng nghìn lá phiếu, Bộ Tư pháp phải chỉ ra một đạo luật cụ thể cho phép làm điều đó.
Nếu tòa kết luận cơ quan này không có thẩm quyền, phán quyết sẽ đặt giới hạn rõ ràng cho những yêu cầu tương tự nhắm vào văn phòng bầu cử các quận trong tương lai. Các nguồn tin hiện chưa cho biết 20.000 lá phiếu này thuộc những quận nào, hay vì sao Bộ Tư pháp nhắm vào chúng.
Vì vậy, chưa thể nói nhóm cử tri cụ thể nào bị ảnh hưởng. Điều chắc chắn là chừng nào tòa chưa ra phán quyết, số phiếu đó vẫn nằm trong tình trạng bị tranh chấp, đúng vào lúc các quận đang chuẩn bị kiểm phiếu.
Bước tiếp theo là phán quyết của hội đồng, và bên thua có thể xin Tối cao Pháp viện can thiệp trước ngày bầu cử.
Trong lúc chờ, cử tri California đã gửi phiếu qua thư có thể kiểm tra tình trạng lá phiếu của mình qua dịch vụ theo dõi phiếu bầu của Văn phòng Tổng thư ký tiểu bang, để biết phiếu đã được quận nhận và xử lý hay chưa.