Nội dung bài viết
Tối Chủ nhật, một thẩm phán liên bang ra lệnh buộc Tổng thống Donald Trump hủy mọi quảng cáo truyền hình chưa phát. Các quảng cáo này được trả bằng hàng triệu đô la tiền thuế của người dân để quảng bá thông điệp chính trị của ông.
CBS News và hãng AP, qua ABC News, cùng đưa tin về lệnh này. Tòa không phán xét nội dung quảng cáo hay hay dở.
Tòa nhắm vào chỗ lấy tiền: ngân sách công đang được dùng để chở một thông điệp chính trị lên sóng truyền hình. Thông thường, người đóng thuế rất khó biết một khoản chi tiêu cụ thể của chính phủ đã đi đâu.
Lần này khoản chi hiện ra rõ ràng trên màn hình, và một tòa án liên bang đã ra lệnh dừng nó lại. Tuy vậy, các bản tin hiện có vẫn để trống nhiều chi tiết.
Ta chưa biết cơ quan nào đặt mua quảng cáo, tổng chi phí chính xác là bao nhiêu, và chính quyền có kháng cáo hay không. Chính những câu hỏi này sẽ quyết định lệnh của tòa có giữ được hiệu lực lâu dài, hay chỉ tạm chặn những quảng cáo còn lại.
Câu chuyện thứ hai nhỏ hơn về quy mô nhưng nặng hơn với một gia đình. Patrick Dewayne Smith ngồi tù 13 năm vì tội ma túy.
Ông ra tù được hai năm và đang dựng lại cuộc sống. Theo AP, mỗi Chủ nhật ông cùng gia đình đi lễ ở một nhà thờ gạch khiêm tốn tại Washington.
Giờ đây ông có nguy cơ phải quay lại nhà tù với án chung thân, sau một phán quyết của Tối cao Pháp viện liên quan đến Đạo luật Bước Đầu Tiên (First Step Act). First Step Act là luật cải cách tư pháp hình sự liên bang, được ký năm 2018 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.
Luật này nới một số mức án bắt buộc cho tội ma túy và cho tù nhân liên bang thêm đường để xin giảm án. Trường hợp của Smith cho thấy một điều ít người nghĩ tới.
Được ra tù nhờ một cách hiểu luật chưa chắc là bản án đã khép lại hẳn. Khi tòa án cao nhất đọc cùng điều luật đó theo hướng khác, người đã được hưởng lợi có thể bị kéo trở lại phòng xử.
Bản tin không cho biết có bao nhiêu người đang ở hoàn cảnh giống Smith. Bản tin cũng chưa nói tòa cấp dưới sẽ xem xét lại từng hồ sơ ra sao.
Vì vậy, chưa thể nói phán quyết này rộng đến mức nào. Điều chắc chắn là hai năm sống ngoài tù, đi làm, đi lễ và ở bên gia đình không tự động bảo vệ một người khỏi việc bị tuyên án lại.
Hai vụ đi theo hai chiều ngược nhau. Ở vụ thứ nhất, tòa hạn chế cách hành pháp tiêu tiền công.
Ở vụ thứ hai, tòa siết lại một đạo luật từng mở cửa cho người đang thụ án. Gia đình nào có người thân từng được giảm án liên bang theo First Step Act nên hỏi luật sư ngay một câu: bản án đó được giảm dựa trên điều khoản nào, và điều khoản ấy có nằm trong phạm vi phán quyết mới hay không.