Nội dung bài viết
Bộ Tư lệnh TP HCM cùng người xác nhận chứng kiến cảnh chôn cất chiến sĩ vào dịp Tết Mậu Thân 1968 đã đến khảo sát thực địa vị trí tại công viên Lê Thị Riêng. Ngày 31/5, Bộ Tư lệnh TP HCM đưa ông Võ Huy Thịnh, 70 tuổi, đến khảo sát tại công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng.
Ông Thịnh cho biết từng chứng kiến việc chôn cất tập thể các chiến sĩ tại nghĩa trang Đô Thành, nay là công viên Lê Thị Riêng, cách đây 58 năm. Tuy nhiên, ông không phải một trong ba đứa trẻ xuất hiện trong bức ảnh lịch sử mà Bộ Tư lệnh TP HCM đang tìm nhân chứng.
Ông Võ Huy Thịnh (áo xanh) khoang vùng vị trí từng chứng kiến cảnh chôn tập thể tại nghĩa trang Đô Thành ngày xưa để đối chiếu vị trí ở công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Nguyễn Huế Theo ông Thịnh, thời điểm đó, ông 12 tuổi, đang học lớp đệ lục (tương đương lớp 7 hiện nay).
Do các trận đánh liên tiếp xảy ra trong nội thành Sài Gòn, trường học đóng cửa. Khoảng 10h một ngày sau Tết Mậu Thân, ông cùng nhóm bạn từ khu vực Ngã ba Ông Tạ đến nghĩa trang Đô Thành chơi.
Tại đây, ông thấy xe tải của quân đội Việt Nam Cộng hòa chạy vào nghĩa trang trên đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), chở khoảng chục thi thể đã phân hủy, trương phình, không còn nguyên vẹn do trúng bom đạn, trong đó có một số người mặc đồ bà ba đen.
Theo lời kể của ông, nhân viên Sở Vệ sinh dùng cáng đưa các thi thể xuống hố hình chữ nhật dài hơn 10 m, sâu khoảng 5 m, rồi rải một lớp bột màu trắng để giảm mùi hôi. "Các thi thể được xếp chồng lên nhau ngay ngắn như hộp cá mòi rồi xe ủi lấp đất lại", ông Thịnh nói.
Vị trí khu nhà truyền thống, cầu Thê Húc phía sau cổng công viên Lê Thị Riêng nghi vấn có hố chôn tập thể liệt sĩ. Ảnh: Đình Văn Ông xác định vị trí hố chôn cách cổng nghĩa trang khoảng 50 m, lệch về bên trái theo hướng nhìn từ đường Lê Văn Duyệt.
Đối chiếu với sơ đồ nghĩa trang Đô Thành trước đây và công viên Lê Thị Riêng hiện nay, ông cho rằng khu vực này có thể nằm gần nhà truyền thống phía sau cổng công viên trên đường Cách Mạng Tháng Tám, cách cư xá Bắc Hải khoảng 500 m. Sau năm 1975, ông Thịnh nhập ngũ, tham gia chiến đấu tại Campuchia.
Năm 1978, ông bị thương, thủng màng nhĩ và trở về TP HCM sinh sống. "Tôi luôn nhớ cảnh chôn cất tập thể hôm đó và mong góp sức tìm kiếm các liệt sĩ", ông nói.
Dẫn đầu đoàn khảo sát, thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, cho biết việc khởi động quá trình tìm kiếm xuất phát từ bức ảnh do cựu phóng viên AP (Mỹ) gửi về gần đây.
Tấm hình ghi lại cảnh hai người đàn ông cùng ba trẻ em đứng quan sát việc chôn cất các chiến sĩ tại khu đất trống thuộc nghĩa địa Chí Hòa, còn gọi là nghĩa địa Đô Thành.
Bộ Tư lệnh TP HCM tìm nhân chứng từ bức ảnh của AP chụp năm 1968 tại nơi chôn cất các liệt sĩ ở khu vực nghĩa trang Đô Thành, nay là công viên Lê Thị Riêng Kết hợp nhiều tài liệu lịch sử, thiếu tướng Trung cho biết sau chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, khu vực nay là công viên Lê Thị Riêng từng là nơi chôn tập thể các chiến sĩ đặc công, biệt động Sài Gòn trong hai rãnh sâu hình chữ nhật.
Trước khi công viên được xây dựng năm 1983, lực lượng chức năng từng quy tập hơn chục hài cốt liệt sĩ tại đây. Từ các tư liệu, hình ảnh và lời kể nhân chứng, đơn vị quân đội bước đầu nhận định hố chôn tập thể có thể nằm gần khu nhà truyền thống và cầu Thê Húc trong công viên.
Theo thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, sau buổi khảo sát, Bộ Tư lệnh TP HCM sẽ báo cáo Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7; đồng thời tổ chức hội thảo để tổng hợp thông tin, khoanh vùng khu vực nghi vấn.
Đơn vị cũng dự kiến phối hợp Khoa Vật lý địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM sử dụng thiết bị khảo sát địa vật lý bằng sóng siêu âm (sonar) để kiểm tra lòng đất tại các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ trước khi xây dựng phương án quy tập.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.