Từ trách nhiệm cháy rừng ở Sacramento đến thịt bò nhập khẩu: ai thật sự trả giá khi chi phí được đẩy đi nơi khác

Thống đốc Gavin Newsom đã phải rút lại phần lớn kế hoạch giới hạn trách nhiệm pháp lý của các công ty tiện ích sau những vụ cháy rừng do chính thiết bị của họ gây ra, và chấp nhận một thỏa thuận hẹp hơn nhiều với các nhà lập pháp Đảng Dân chủ tại Sacramento. Theo tường thuật của CalMatters và Los Angeles Times, hầu hết các yêu cầu lớn nhất trong đề nghị ban đầu đều bị loại khỏi bản cuối. Đây là một câu chuyện về việc chi phí của rủi ro sẽ nằm lại ở đâu: trên vai công ty điện, trên hóa đơn của khách hàng, hay trên đầu những người mất nhà. Đề nghị ban đầu của Newsom đi theo hướng giảm bớt gánh nặng chi phí cho các công ty tiện ích sau cháy rừng. Lập luận quen thuộc của phía ủng hộ là nếu một công ty điện có thể bị kiện đến mức phá sản, chi phí vay vốn của họ tăng lên và cuối cùng vẫn quay về hóa đơn hàng tháng. Việc kế hoạch này bị thu hẹp trước sự phản đối cho thấy các nhà lập pháp chưa sẵn sàng đánh đổi quyền khởi kiện của nạn nhân để lấy lời hứa về sự ổn định giá điện. Với các gia đình gốc Việt ở California, phần đáng theo dõi nhất không phải là ngôn ngữ pháp lý mà là hai con số sẽ đi cùng nó trong những năm tới: tiền điện hàng tháng và phí bảo hiểm nhà. Nguồn tin chỉ nói tới phạm vi trách nhiệm pháp lý và chi phí của các công ty tiện ích, nên mọi kết luận xa hơn về mức tăng cụ thể vẫn còn là suy đoán. Nhưng cấu trúc của cuộc tranh luận đã rõ: khi luật không cho phép đẩy rủi ro sang một phía, nó sẽ tìm đường quay lại phía còn lại. Cùng logic đó xuất hiện trong một hồ sơ hoàn toàn khác. CBS News tường thuật rằng các chủ trang trại chăn nuôi gia súc đang phản đối kế hoạch của chính quyền Trump tạm thời miễn mức thuế cao hơn đối với thịt bò xay nhập khẩu. Mục tiêu của chính sách là hạ giá một mặt hàng thiết yếu trong bếp của hàng chục triệu gia đình. Phía người nuôi bò lập luận rằng nguồn hàng nước ngoài rẻ hơn sẽ làm suy giảm hoạt động kinh doanh của họ. Ở đây cũng vậy, người ta không xóa được chi phí, chỉ chuyển nó từ quầy thịt trong siêu thị sang bảng cân đối của trang trại. Hai hồ sơ này không thuộc cùng một ngành và không nên bị ghép thành một xu hướng lớn. Điểm chung đáng chú ý là cách chính quyền tiểu bang và liên bang cùng lúc đối mặt với một bài toán giống nhau về hình thức: khi giá cả hoặc rủi ro trở nên quá lớn để một bên gánh nổi, câu hỏi chính trị không còn là làm sao giảm nó mà là chuyển nó cho ai. Trong cả hai trường hợp, nhóm bị đề nghị gánh thêm đều lên tiếng phản đối và giành được ít nhất một phần. Ở quy mô nhỏ hơn nhiều, BBC ghi lại hai lát cắt cùng chủ đề chi phí sinh hoạt: ba người bạn ở Cheltenham mở chương trình gây quỹ để giữ cửa hàng thủ công độc lập của họ tồn tại giữa chi phí kinh doanh tăng cao, và một thợ cắt tóc cắt tóc miễn phí kèm đồ dùng học tập cho các gia đình đang chật vật vào mùa tựu trường. Đó là những câu chuyện ở Anh, không phải California, nên không nên đọc chúng như bằng chứng về thị trường Mỹ. Nhưng chúng nhắc một điều mà các cuộc thương lượng ở Sacramento và Washington thường bỏ qua: khi chi phí được đẩy qua đẩy lại giữa các bên lớn, những cửa hàng nhỏ và các hộ gia đình thường là nơi cuối cùng nó dừng lại, và họ không có ai để chuyển tiếp.