Nội dung bài viết
Theo tờ Orange County Register, ba người vừa bị truy tố về tội gian lận chuyển khoản và trộm danh tính nghiêm trọng. Họ bị cáo buộc dùng trí tuệ nhân tạo để đóng giả giám đốc điều hành và luật sư của một công ty, qua đó chiếm khoảng 129 triệu USD.
Điều đáng lo nhất ở vụ này không phải là kỹ thuật phá mã. Kẻ gian dùng AI để giả làm chính những người có quyền ra lệnh trong công ty, tức là nhắm vào lòng tin của nhân viên thay vì lỗ hổng của máy tính.
Hai tội danh trong cáo trạng cho thấy công tố viên nhìn vụ án theo hướng nào. Gian lận chuyển khoản (wire fraud) là tội liên bang, áp dụng khi tiền hoặc thông tin lừa đảo đi qua đường truyền điện tử.
Trộm danh tính nghiêm trọng (aggravated identity theft) được dùng khi danh tính của một người thật bị lợi dụng để phạm một tội khác. Theo luật liên bang, nếu bị kết án về tội này, bị cáo phải chịu thêm mức án tối thiểu bắt buộc hai năm tù, cộng vào án của tội chính.
Trong vụ này, danh tính bị mượn là của một CEO và luật sư công ty. Việc chọn đúng hai vai trò đó không phải ngẫu nhiên.
Với một nhân viên tài chính, lệnh của tổng giám đốc là thứ khó cãi, còn lời của luật sư công ty thường đi kèm yêu cầu giữ bí mật và làm cho gấp. Khi cả hai cùng lên tiếng, người nhận lệnh gần như không còn lý do để chần chừ.
Tuy vậy, nguồn tin hiện chưa nêu tên công ty bị hại. Nguồn cũng chưa cho biết kẻ gian dùng giọng nói giả, video giả hay email do AI soạn, và số tiền được chuyển trong bao nhiêu lần.
Những chi tiết này sẽ quyết định bài học cụ thể cho các doanh nghiệp khác. Một vụ khác cũng được đưa tin cùng ngày, tuy không dính tới AI, lại cho thấy cùng một điểm yếu.
Ars Technica đưa tin một người lính Anh nhiều lần được yêu cầu tháo thẻ SIM và khóa thiết bị trước khi đi làm nhiệm vụ nhưng đã phớt lờ. Sau đó anh bị tống tiền và bị đưa ra tòa án quân sự.
Ở cả hai vụ, quy trình an toàn có thể đã có sẵn trên giấy. Kẻ xấu chỉ cần một người bỏ qua nó hoặc bị thuyết phục rằng lần này là ngoại lệ.
Nhóm cần để ý nhất là những người giữ quyền duyệt chuyển tiền: nhân viên kế toán, người phụ trách thanh toán, và chủ các văn phòng hay cửa tiệm nhỏ, nơi một người vừa nghe điện thoại vừa bấm nút chuyển khoản. Cách phòng thủ không cần công nghệ đắt tiền.
Khi nhận yêu cầu chuyển tiền bất thường, hãy gọi lại cho cấp trên qua số điện thoại đã lưu từ trước, không dùng số trong tin nhắn hay email vừa nhận. Các khoản lớn nên có hai người cùng duyệt.
Cũng nên thỏa thuận trước một câu hỏi kiểm tra nội bộ mà người ngoài không thể biết. Vụ án hiện mới ở giai đoạn truy tố, và ba bị cáo vẫn được xem là vô tội cho tới khi tòa kết án.
Dù kết quả ra sao, con số 129 triệu USD đủ để cho thấy một giọng nói quen thuộc hay một email đúng văn phong sếp không còn là bằng chứng rằng người ra lệnh là người thật.