Bài này là thông tin tham khảo, KHÔNG thay thế luật sư di trú. Mỗi case DACA có yếu tố pháp lý riêng, đặc biệt trong bối cảnh tòa án liên tục ra phán quyết mới. Tham vấn licensed immigration attorney trước khi nộp bất kỳ hồ sơ nào. Xem thêm tại trang tìm luật sư di trú.
Tình Hình DACA Năm 2026: Cần Hiểu Rõ Trước Khi Làm Hồ Sơ
Nếu cô chú bác hoặc con cháu trong gia đình hiện đang có DACA, câu hỏi lớn nhất vào năm 2026 là: mình có còn được gia hạn không? Câu trả lời ngắn gọn là: người đã có DACA trước đây vẫn có thể gia hạn, nhưng người chưa từng có DACA thì chưa được nộp đơn lần đầu theo lệnh của tòa án liên bang.
DACA, viết tắt của Deferred Action for Childhood Arrivals (Hoãn Trục Xuất cho Người Đến Mỹ Lúc Còn Nhỏ), là chương trình do Tổng Thống Obama ban hành năm 2012. Chương trình này cho phép những người đến Mỹ lúc còn nhỏ, chưa có giấy tờ hợp pháp, được tạm thời bảo vệ khỏi việc bị trục xuất và được cấp giấy phép làm việc (EAD). Từ đó đến nay, chương trình đã trải qua hàng chục vụ kiện tụng pháp lý, và tình trạng hiện tại năm 2026 vẫn còn nhiều biến động.
Tại California, số lượng người có DACA thuộc hàng cao nhất cả nước, với hơn 200.000 người. Cộng đồng người Việt ở các khu vực như Garden Grove, Westminster, San Jose, và Sacramento có không ít gia đình có con em đang giữ DACA từ nhiều năm trước. Hiểu đúng quy trình gia hạn và những thay đổi trong hồ sơ là việc cần thiết để không để tình trạng bảo vệ bị hết hạn.
Ai Vẫn Còn Được Gia Hạn DACA Năm 2026?
Theo hướng dẫn hiện hành từ USCIS tại uscis.gov/DACA, người được phép nộp đơn gia hạn DACA phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Đã từng được chấp thuận DACA ít nhất một lần trước đây (kể cả nếu DACA đã hết hạn).
- Không bị kết án tội nặng (felony), tội thứ cấp nghiêm trọng (significant misdemeanor), hoặc ba tội thứ cấp thông thường trở lên.
- Không bị coi là mối đe dọa cho an ninh quốc gia hoặc công cộng.
- Hiện đang cư trú tại Hoa Kỳ vào thời điểm nộp đơn.
Lưu ý quan trọng: Tính đến thời điểm bài này được viết, USCIS KHÔNG chấp nhận đơn DACA lần đầu (initial requests) từ những người chưa từng có DACA. Lệnh này xuất phát từ phán quyết của Tòa Phúc Thẩm Khu Vực 5 (Fifth Circuit). Nếu con em cô chú bác chưa từng có DACA, kiểm tra trang uscis.gov/DACA để xem tình trạng mới nhất vì pháp lý có thể thay đổi.
Điểm quan trọng mà nhiều gia đình người Việt hay bỏ qua: nếu DACA đã hết hạn nhiều tháng hoặc nhiều năm, người đó vẫn có thể nộp đơn gia hạn (late renewal) trong phần lớn trường hợp, miễn là đã từng được chấp thuận một lần. Không cần phải chờ đến sát ngày hết hạn mới làm.
Hồ Sơ Gia Hạn DACA Gồm Những Gì?
Gói hồ sơ gia hạn DACA bao gồm các mẫu đơn và giấy tờ sau:
Các Mẫu Đơn Bắt Buộc
- Form I-821D (Consideration of Deferred Action for Childhood Arrivals): Đây là mẫu đơn chính xin gia hạn DACA. Hiện tại USCIS không thu phí riêng cho Form I-821D, nhưng phải nộp kèm với Form I-765.
- Form I-765 (Application for Employment Authorization): Đây là đơn xin cấp giấy phép làm việc (EAD card). Phí nộp đơn cho Form I-765 thay đổi theo đợt cập nhật phí USCIS. Kiểm tra Form G-1055 tại uscis.gov/g-1055 để xác minh mức phí hiện hành trước khi nộp, vì USCIS đã cập nhật bảng phí vào tháng 4 năm 2024 và có thể tiếp tục điều chỉnh.
- Form I-765WS (Worksheet): Bảng tính hỗ trợ đi kèm với Form I-765 cho người nộp DACA.
Giấy Tờ Bổ Sung Cần Chuẩn Bị
- Bản sao thẻ EAD cũ (mặt trước và mặt sau)
- Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân hiện hành
- Bản sao thẻ DACA cũ nếu còn giữ
- Ảnh hộ chiếu 2 tấm (theo đúng tiêu chuẩn USCIS, không dùng ảnh selfie)
- Bằng chứng địa chỉ cư trú tại Hoa Kỳ (bill điện, nước, hợp đồng thuê nhà)
- Giấy tờ chứng minh đang học hoặc đã tốt nghiệp (nếu cần)
Những Thay Đổi Trong Hồ Sơ So Với Trước
Một số thay đổi đáng chú ý trong hồ sơ DACA từ năm 2023 đến 2026 mà cô chú bác nên biết:
- USCIS yêu cầu bộ hồ sơ phải được nộp đúng địa chỉ USCIS lockbox, không phải service center trực tiếp. Địa chỉ nộp có thể thay đổi, luôn kiểm tra hướng dẫn mới nhất trên trang USCIS trước khi gửi.
- Từ đợt cập nhật phí tháng 4 năm 2024, cấu trúc phí USCIS đã thay đổi đáng kể. Không dùng check cũ hoặc money order từ đơn trước vì số tiền có thể không còn đúng.
- USCIS hiện chấp nhận nộp đơn trực tuyến (online filing) cho một số mẫu đơn, nhưng hồ sơ DACA vẫn chủ yếu được nộp qua bưu điện. Kiểm tra trang uscis.gov để xem liệu online filing có áp dụng không.
Nộp Hồ Sơ Gia Hạn Bao Giờ Là Hợp Lý?
USCIS khuyến nghị nộp đơn gia hạn DACA khoảng 5 đến 6 tháng trước khi DACA hết hạn. Lý do là thời gian xử lý hồ sơ DACA hiện tại có thể kéo dài nhiều tháng. Để kiểm tra thời gian xử lý hiện tại, vào thẳng công cụ tra cứu chính thức tại egov.uscis.gov/processing-times vì con số thay đổi hàng tháng và không nên tin vào thông tin từ nguồn không chính thống.
Nếu nộp đơn gia hạn trước khi DACA hết hạn và hồ sơ đang được xử lý, USCIS sẽ cấp một Automatic Extension (gia hạn tự động) cho EAD card hiện tại trong thời gian chờ quyết định. Điều này có nghĩa là con em trong gia đình có thể tiếp tục làm việc hợp pháp trong thời gian chờ. Tuy nhiên, muốn được hưởng gia hạn tự động này, đơn gia hạn phải được nộp trước khi EAD cũ hết hạn.
Tình Huống Đặc Biệt Người Gốc Việt Cần Chú Ý
Du Lịch Ra Ngoài Nước Mỹ
Đây là điểm rất quan trọng và hay bị bỏ qua. Người có DACA KHÔNG được tự ý xuất cảnh khỏi Mỹ mà không có giấy phép đặc biệt gọi là Advance Parole. Nếu xuất cảnh không có Advance Parole, DACA sẽ tự động bị coi là từ bỏ (abandoned) và người đó có thể gặp vấn đề nghiêm trọng khi muốn quay lại Mỹ.
Nhiều gia đình người Việt về thăm quê, đi Việt Nam, hoặc du lịch vì nghĩ rằng vé máy bay đã có là đi được. Đây là sai lầm có thể gây hậu quả rất nặng. Tham vấn luật sư trước khi đặt vé.
Lý Lịch Tư Pháp và Tiền Án
Bất kỳ tiền án nào, kể cả những vụ tưởng là nhỏ như DUI hoặc vi phạm giao thông có bắt giữ, đều có thể ảnh hưởng đến đơn gia hạn DACA. USCIS sẽ kiểm tra kỹ lý lịch tư pháp trong quá trình xem xét hồ sơ. Nếu có bất kỳ tiền án nào, dù đã lâu hay đã được expunge, hãy thảo luận với luật sư di trú trước khi nộp đơn.
Con Em Đang Học Đại Học Tại California
California có nhiều chính sách hỗ trợ riêng cho người có DACA đang học tại trường công lập tiểu bang. Luật AB 540 và California Dream Act cho phép sinh viên đáp ứng điều kiện nhất định được trả học phí như cư dân California (in-state tuition) và xin học bổng hỗ trợ tài chính từ nguồn tiểu bang. Những quyền lợi này không phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng DACA liên bang, nhưng DACA vẫn giúp ích trong nhiều trường hợp.
Đọc thêm về các quyền lợi giáo dục và hỗ trợ tài chính tại bài điều kiện và quyền lợi trong quá trình định cư hoặc tham khảo mục bảo lãnh con cái và các lộ trình hợp pháp hóa nếu gia đình đang tìm kiếm giải pháp lâu dài hơn DACA.
Quy Trình Nộp Hồ Sơ Từng Bước
- Xác minh điều kiện: Vào trang uscis.gov/DACA và kiểm tra xem mình có đủ điều kiện gia hạn không.
- Tải mẫu đơn mới nhất: Luôn tải Form I-821D và Form I-765 từ trang chính thức uscis.gov, không dùng bản cũ còn lưu trên máy tính.
- Kiểm tra phí hiện hành: Tra cứu Form G-1055 tại uscis.gov/g-1055 để biết đúng số tiền cần đóng.
- Chuẩn bị giấy tờ bổ sung: Photocopy rõ ràng tất cả giấy tờ theo danh sách ở trên.
- Điền đơn cẩn thận: Mỗi câu trả lời phải chính xác. Sai thông tin dù vô tình cũng có thể gây vấn đề.
- Gửi hồ sơ qua bưu điện có tracking: Dùng USPS Priority Mail hoặc dịch vụ có xác nhận giao hàng để có bằng chứng đã gửi.
- Lưu receipt notice: Khi USCIS nhận hồ sơ, họ sẽ gửi Form I-797 (Receipt Notice). Lưu giữ cẩn thận để dùng làm bằng chứng đơn đang xử lý.
- Theo dõi tình trạng hồ sơ: Dùng case number trên receipt notice để tra cứu tại uscis.gov.
Những Nguồn Hỗ Trợ Tại California
Cộng đồng người Việt tại California không phải tự xoay sở một mình. Có nhiều tổ chức phi lợi nhuận cung cấp hỗ trợ miễn phí hoặc phí thấp cho người cần gia hạn DACA:
- Các tổ chức legal aid tại Quận Cam (Orange County) và Los Angeles có chuyên gia di trú thường xuyên tổ chức workshop DACA miễn phí.
- California Department of Social Services (CDSS) duy trì danh sách tài nguyên DACA tại cdss.ca.gov/inforesources/daca.
- Nhiều trường đại học cộng đồng (community college) tại California có văn phòng Dreamer Resource Center hỗ trợ sinh viên có DACA.
Cảnh báo: Tuyệt đối không dùng dịch vụ "notario" hoặc người tự xưng có thể giúp làm hồ sơ DACA mà không phải là luật sư di trú có giấy phép hoặc accredited representative. Nhiều gia đình người Việt đã mất tiền và mất cơ hội vì tin vào những người này. Xem hướng dẫn cách tìm luật sư di trú uy tín trước khi quyết định ai sẽ giúp mình làm hồ sơ.
Câu Hỏi Thường Gặp
DACA của tôi đã hết hạn 2 năm rồi, tôi có còn nộp gia hạn được không?
Trong phần lớn trường hợp, người đã từng có DACA vẫn có thể nộp đơn gia hạn dù DACA đã hết hạn nhiều năm. Tuy nhiên, USCIS sẽ xem xét kỹ hơn hồ sơ late renewal. Tham vấn luật sư di trú để đánh giá tình trạng cụ thể trước khi nộp đơn.
Tôi phải đóng bao nhiêu tiền để gia hạn DACA năm 2026?
Phí nộp đơn có thể thay đổi theo đợt cập nhật của USCIS. Kiểm tra Form G-1055 trực tiếp tại uscis.gov/g-1055 để biết mức phí chính xác hiện tại. Không tin vào con số từ bài viết cũ vì USCIS đã cập nhật bảng phí vào tháng 4 năm 2024.
Con tôi chưa từng có DACA, có nộp đơn lần đầu được không?
Tính đến thời điểm này, USCIS không chấp nhận đơn DACA lần đầu do lệnh của tòa án liên bang. Tình hình pháp lý có thể thay đổi. Theo dõi trang uscis.gov/DACA thường xuyên và tham vấn luật sư di trú để nắm thông tin mới nhất.
Nếu tôi đang chờ gia hạn DACA, tôi có được đi làm không?
Nếu cô chú bác nộp đơn gia hạn TRƯỚC khi EAD cũ hết hạn, và đơn đang trong quá trình xử lý, thì EAD cũ được tự động gia hạn thêm 540 ngày kể từ ngày hết hạn. Điều này cho phép tiếp tục làm việc hợp pháp trong thời gian chờ. Quan trọng là phải nộp đơn sớm, không chờ đến ngày EAD hết hạn mới nộp.
Tôi cần chuẩn bị gì nếu DACA bị tòa án hủy bỏ hoàn toàn?
Đây là câu hỏi mà nhiều gia đình lo lắng. Cách chuẩn bị tốt nhất là làm việc với luật sư di trú để tìm hiểu các lộ trình hợp pháp hóa khác có thể áp dụng cho trường hợp của mình, chẳng hạn bảo lãnh từ thành viên gia đình có quốc tịch hoặc thẻ xanh. Không nên chỉ dựa vào DACA như là kế hoạch duy nhất lâu dài.
Thông tin trong bài này mang tính tham khảo chung và không cấu thành tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của cô chú bác. Luật di trú và chính sách DACA có thể thay đổi nhanh chóng do phán quyết tòa án và quyết định hành chính. Trước khi nộp bất kỳ hồ sơ nào, hãy tham vấn một luật sư di trú có giấy phép để được tư vấn phù hợp với hoàn cảnh riêng của gia đình.