Các luật California ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng Việt.
Proposition 19Chuyển nhượng thuế bất động sản giữa thế hệ
Prop 19 (có hiệu lực 02/2021) thay đổi cách property tax transfer giữa cha mẹ và con. Trước đây, con thừa kế nhà giữ được property tax thấp của cha mẹ (Prop 13 base). Nay chỉ được giữ nếu con dùng nhà làm primary residence, và chỉ có exclusion $1 triệu trên assessed value. Gia đình Việt mua nhà từ những năm 1980-90 với property tax $1,500/năm có thể thấy con phải trả $15,000/năm nếu không plan đúng.
Ảnh hưởng trực tiếp đến mọi gia đình Việt sở hữu nhà tại CA, đặc biệt nhà mua trước năm 2000 có assessed value rất thấp. Cần review estate plan để tối ưu hóa Prop 19 exclusion.
AB-5 (Assembly Bill 5)Phân loại lao động — ABC Test
AB-5 codify quyết định Dynamex, yêu cầu worker phải pass cả 3 tiêu chí ABC test mới được coi là independent contractor: (A) không bị kiểm soát cách thực hiện công việc, (B) làm việc ngoài ngành nghề chính của business, (C) có business độc lập riêng. Không pass = phải là W-2 employee với benefits, overtime, workers comp. Ảnh hưởng nặng đến tiệm nail, nhà hàng, salon.
Chủ tiệm nail, nhà hàng Việt dùng 1099 cho thợ/nhân viên đối mặt penalty $5,000-25,000/worker từ CA EDD. Phải convert sang W-2 hoặc restructure business model.
Family Code §760Community Property — Tài sản cộng đồng
Mọi tài sản kiếm được trong thời gian hôn nhân là community property, thuộc cả hai vợ chồng 50/50, bất kể ai kiếm tiền hoặc ai đứng tên. Bao gồm: lương, business income, nhà mua trong hôn nhân, retirement contributions, investments. Separate property (trước hôn nhân, thừa kế, quà tặng) không bị chia. Khi ly dị, community property chia đều.
Gia đình Việt có business thường chỉ một người đứng tên. Khi ly dị, business value vẫn chia 50/50 nếu built during marriage. Cash income không khai thuế vẫn là community property.
Probate Code §13100Small Estate Affidavit — Thủ tục estate nhỏ
Cho phép thừa kế tài sản của người đã mất mà không cần probate nếu tổng giá trị estate dưới $184,500 (cập nhật 04/2022, điều chỉnh theo CPI). Chờ 40 ngày sau ngày mất, nộp affidavit (DE-310) cho bên giữ tài sản. Áp dụng cho personal property. Real estate dưới threshold dùng petition riêng (§13150).
Hữu ích cho gia đình có tài sản nhỏ: tài khoản ngân hàng, xe hơi. Nhưng hầu hết gia đình Việt sở hữu nhà tại CA vượt threshold nên vẫn cần trust.
AB 1482 (Tenant Protection Act)Luật bảo vệ người thuê nhà — Giới hạn tăng tiền thuê
Giới hạn tăng rent tối đa 5% + CPI địa phương (hoặc 10%, chọn mức thấp hơn) mỗi 12 tháng cho hầu hết rental units tại CA. Yêu cầu just cause để evict (after 12 months tenancy). Exemptions: nhà mới xây (15 năm), single-family home do owner sở hữu (nếu đã thông báo), ADU. Có hiệu lực đến 01/01/2030.
Gia đình Việt cho thuê nhà hoặc phòng phải tuân thủ giới hạn tăng rent. Gia đình Việt đang thuê được bảo vệ khỏi tăng giá đột ngột và eviction không lý do.
SB 54 (California Values Act)Luật bảo vệ di dân — Giới hạn hợp tác ICE
Giới hạn sự hợp tác giữa cơ quan thực thi pháp luật địa phương CA và ICE (Immigration and Customs Enforcement). Cảnh sát CA không được hỏi về immigration status, không giữ người chỉ theo yêu cầu ICE (detainer), và không chuyển người cho ICE trừ khi có warrant tòa hoặc conviction cho specific serious felonies.
Bảo vệ cộng đồng di dân Việt: có thể gọi cảnh sát khi cần mà không sợ bị hỏi về immigration status. Trường học, bệnh viện, tòa án là "sensitive locations" được bảo vệ thêm.
Family Code §6200-6389 (DVPA)Domestic Violence Prevention Act — Luật phòng chống bạo lực gia đình
Cho phép nạn nhân bạo lực gia đình xin restraining order (DVRO) bảo vệ: cấm người bạo hành đến gần, cấm liên lạc, buộc rời khỏi nhà, trao quyền custody tạm thời cho con. Temporary restraining order có thể được cấp trong ngày không cần hearing. Permanent restraining order sau hearing, có hiệu lực đến 5 năm. Vi phạm DVRO là tội hình sự.
Cộng đồng Việt có tỷ lệ domestic violence không báo cáo cao do stigma văn hóa. DVRO bảo vệ nạn nhân ngay lập tức. Nạn nhân DV có thể qualify cho immigration relief: VAWA self-petition, U-visa.
Civil Code §1750-1784 (CLRA)Consumer Legal Remedies Act — Luật bảo vệ quyền tiêu dùng
Bảo vệ consumers khỏi unfair business practices: quảng cáo sai, lừa đảo, bait-and-switch, hidden fees, và misrepresentation. Consumers có quyền kiện để recover actual damages + punitive damages + attorney fees. Phải gửi demand letter 30 ngày trước khi kiện. Áp dụng cho mọi giao dịch consumer (mua bán, dịch vụ, thuê).
Bảo vệ gia đình Việt bị lừa khi mua xe, ký hợp đồng dịch vụ, hoặc bị business practices sai. Attorney fees provision nghĩa là luật sư có thể nhận case mà không cần client trả trước.