Nội dung bài viết
Hôm thứ Hai, 25 tiểu bang đã cùng nộp đơn kiện chính quyền Trump về đợt thuế quan áp dụng từ tháng trước, mức từ 10% đến 12,5% đánh lên hàng hóa đến từ 60 đối tác thương mại.
Lập luận trung tâm của đơn kiện không phải là thuế cao hay thấp, mà là chính quyền liên bang đã vượt quá thẩm quyền được luật cho phép khi tự đặt ra mức thuế đó. Đây là tranh chấp về quyền lực, và kết quả của nó sẽ quyết định giá của rất nhiều mặt hàng trên kệ trong những tháng tới.
Chi tiết đáng chú ý nhất trong hồ sơ là cách các tiểu bang gọi đợt thuế mới này: một "cái cớ" để thay thế loạt thuế cũ. Trước đó, Tòa án Tối cao đã ra phán quyết rằng IEEPA, đạo luật quyền hạn kinh tế khẩn cấp, không cho phép áp dụng thuế quan.
Khi một công cụ pháp lý bị bịt lại mà mức thuế vẫn xuất hiện trở lại dưới một danh nghĩa khác, phía nguyên đơn cho rằng đó là dấu hiệu của việc đi vòng qua phán quyết chứ không phải tuân thủ nó. Tòa sẽ phải trả lời câu hỏi cụ thể đó, không phải câu hỏi rộng về chính sách thương mại.
Con số 60 đối tác thương mại là phần cần đọc kỹ. Một mức thuế nhắm vào một quốc gia đơn lẻ thì doanh nghiệp còn có thể chuyển nguồn hàng sang nơi khác.
Một mức thuế trải trên 60 đối tác thì khả năng né tránh gần như biến mất, vì gần như mọi tuyến cung ứng thay thế cũng nằm trong danh sách.
Với mức 10% đến 12,5%, phần chi phí tăng thêm không đủ lớn để làm sập một chuỗi cung ứng, nhưng đủ lớn để bào mòn biên lợi nhuận của những người bán lẻ vốn đã mỏng.
Nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất là các tiệm nhỏ nhập hàng trực tiếp từ nước ngoài để bán lại, nơi giá vốn quyết định gần như toàn bộ lời lỗ. Với họ, sự bất định pháp lý còn khó chịu hơn chính mức thuế.
Khi một khoản thuế đang bị kiện và có thể bị tòa vô hiệu hóa, người nhập hàng không biết nên tính chi phí đó vào giá bán hay nên chờ. Đặt giá cao hơn thì mất khách; giữ giá cũ mà tòa xử thuế hợp lệ thì gánh lỗ.
Đây là loại rủi ro không có cách phòng hộ nào ngoài việc theo dõi tiến trình vụ kiện. Cùng ngày, Tổng thống Trump kêu gọi các công ty dầu mỏ Mỹ hạ giá xăng, nói rằng các tập đoàn năng lượng đang "kiếm quá nhiều tiền" từ giá dầu cao do chiến tranh Iran.
Lời kêu gọi này thuộc loại khác hẳn về mặt pháp lý so với thuế quan: nó không có hiệu lực cưỡng chế, chỉ là áp lực công khai. Nhưng đặt cạnh nhau, hai diễn biến cho thấy Nhà Trắng đang cùng lúc bị chất vấn vì làm tăng chi phí ở một mặt trận, và tự đứng ra đòi giảm chi phí ở mặt trận khác.
Điều đáng theo dõi là tốc độ. Các vụ kiện thuế quan thường đi qua Tòa Thương mại Quốc tế rồi mới lên cấp phúc thẩm, và quá trình đó tính bằng tháng chứ không phải tuần.
Trong khoảng thời gian đó, thuế vẫn được thu và người nhập khẩu vẫn phải trả. Nếu tòa cuối cùng bác bỏ mức thuế, câu chuyện hoàn tiền lại là một thủ tục riêng, thường đòi hỏi doanh nghiệp phải lưu giữ đầy đủ chứng từ nhập khẩu ngay từ bây giờ.
Ai đang nhập hàng chịu thuế nên giữ hồ sơ cẩn thận, bất kể họ nghĩ vụ kiện sẽ đi về đâu.