Nội dung bài viết
Dù không có vị mặn, các loại bánh ngọt hay bánh mì ăn sáng lại chứa lượng natri ẩn, âm thầm đẩy huyết áp lên cao, bào mòn mạch máu và đẩy nhanh nguy cơ suy thận nếu lạm dụng. Buổi sáng của mỗi người mỗi khác, nhưng với đa số, đây là khoảng thời gian bận rộn nhất trong ngày.
Để tiết kiệm thời gian, nhiều người chọn các thực phẩm chế biến sẵn như bánh burrito đông lạnh, bánh mì vòng (bagel) hay bánh mì kẹp thức ăn nhanh. Tuy nhiên, hàm lượng natri (muối) cao trong nhóm thực phẩm này đang âm thầm gây áp lực lên thận.
"Nhiều người không bao giờ rắc thêm muối vào buổi sáng nên mặc định bữa ăn đầu ngày là nhạt", bác sĩ Sean Hashmi, chuyên khoa Thận học (thành viên Hiệp hội Thận học Mỹ), nhận định.
Theo ông, ngoài những món mặn rõ rệt như thịt xông khói, xúc xích hay bánh mì kẹp, natri còn ẩn giấu trong nhiều thực phẩm không có vị mặn, điển hình là bánh mì vòng và bánh ngọt. Một chiếc bánh mì vòng trắng cỡ vừa chứa hơn 500 mg natri, chưa tính các loại nhân hay sốt ăn kèm.
Bánh ngọt thực chất chứa một lượng natri (muối) đáng kể dù vị giác của bạn chỉ cảm nhận được vị ngọt.
Ảnh: Thành Trung Thỉnh thoảng ăn sáng mặn không đáng lo ngại, nhưng nếu duy trì thường xuyên, thói quen này sẽ gây hại cho thận qua 4 cơ chế dưới đây: Chuyên gia dinh dưỡng chuyên ngành thận Jen Hernandez giải thích, khi cơ thể nạp dư thừa natri, nước sẽ bị giữ lại nhiều hơn để cân bằng, dẫn đến tăng huyết áp.
Bác sĩ Hashmi lưu ý thêm, tăng huyết áp là nguyên nhân gây suy thận đứng thứ hai tại Mỹ, chỉ sau tiểu đường. Khi huyết áp tăng, thận phải làm việc vất vả hơn để lọc máu, duy trì cân bằng dịch và điện giải.
"Thận lọc máu qua mạng lưới dày đặc các mạch máu nhỏ. Áp lực máu cao kéo dài nhiều năm sẽ làm thu hẹp, suy yếu và xơ cứng hệ thống mạch máu này", bác sĩ Hashmi nói.
Tổn thương mạch máu thận tạo ra một vòng luẩn quẩn: thận không thể đào thải đủ chất thải và dịch dư thừa khiến huyết áp tiếp tục tăng cao, kéo theo tổn thương thận trầm trọng hơn. Cắt giảm natri vào bữa sáng giúp chặn đứng vòng xoáy này.
Áp lực xử lý lượng natri dư thừa và điều hòa huyết áp khiến thận dễ bị tổn thương. Dấu hiệu cảnh báo sớm là sự xuất hiện của protein trong nước tiểu (còn gọi là albumin niệu hoặc protein niệu).
Ở người khỏe mạnh, thận sẽ giữ lại protein trong quá trình lọc máu; nhưng khi thận tổn thương do tăng huyết áp hoặc tiểu đường, protein sẽ rò rỉ ra ngoài. Dù vậy, thay đổi chế độ ăn có thể cải thiện tình trạng này.
"Các thử nghiệm lâm sàng ở người bệnh thận cho thấy việc giảm muối giúp hạ khoảng một phần ba lượng protein rò rỉ qua nước tiểu", bác sĩ Hashmi dẫn chứng. Việc kiểm soát protein niệu đóng vai trò then chốt giúp ngăn ngừa bệnh thận tiến triển thành suy thận.
Bữa sáng nhiều muối làm suy yếu tác dụng của một số loại thuốc bảo vệ thận phổ biến, điển hình là nhóm thuốc ức chế men chuyển (ACE) dùng để hạ huyết áp và bảo vệ chức năng thận.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm thuốc này chỉ phát huy tối đa hiệu quả hạ huyết áp và giảm đạm niệu ở bệnh nhân thận mạn tính khi kết hợp cùng chế độ ăn nhạt. Thống kê cho thấy cứ 10 người Mỹ thì có gần một người từng bị sỏi thận.
Thói quen ăn sáng mặn làm gia tăng đáng kể rủi ro này. "Khi ăn nhiều muối, thận sẽ tăng đào thải canxi vào nước tiểu.
Canxi kết hợp với các khoáng chất khác như oxalat sẽ tạo thành sỏi", bác sĩ Hashmi giải thích. Trong đó, sỏi canxi oxalat là loại phổ biến nhất.
Uống đủ nước và ưu tiên bữa sáng ít natri như yến mạch, sinh tố tự làm hoặc sữa chua ăn kèm trái cây tươi là giải pháp giúp phòng ngừa sỏi thận hiệu quả.
Bên cạnh việc hạn chế muối, các chuyên gia khuyến nghị duy trì ba thói quen sau vào đầu ngày để giữ thận khỏe mạnh: Bác sĩ Hashmi khẳng định cung cấp đủ nước là yếu tố quan trọng nhất để ngừa sỏi thận.
Thay vì lạm dụng các loại thức uống "bù điện giải" đang thịnh hành, chuyên gia Hernandez cho rằng nước lọc thông thường là đủ để cơ thể và thận tái cấp nước sau một đêm dài. Chế độ ăn thiên về thực vật giúp giảm nguy cơ mắc bệnh thận và làm chậm tiến triển ở người đã mắc bệnh.
Chuyên gia Hernandez gợi ý các món ít natri như cháo yến mạch ăn kèm quả mọng, hạt óc chó, hoặc đậu phụ, trứng bác nấu cùng rau củ thay cho thịt nguội và xúc xích. Thực phẩm và đồ uống chứa caffeine có thể làm sai lệch kết quả đo huyết áp.
"Hãy đo huyết áp ngay sau khi thức dậy, trước khi uống cà phê hay dùng thuốc buổi sáng để nắm được chỉ số thực tế", bác sĩ Hashmi khuyên.
Các nghiên cứu cũng cho thấy người uống cà phê có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính thấp hơn, do đó bạn có thể duy trì 1-2 tách mỗi ngày nhưng cần hạn chế đường và kem béo.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.