Các bệnh lý thường gặp ở trẻ sinh mổ

Trẻ sinh mổ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, rối loạn tiêu hóa, dị ứng cao hơn trẻ sinh thường, theo các bác sĩ nhi khoa. BSCKII Nguyễn Cát Phương Vũ (Bệnh viện Nhi đồng TP HCM) cho biết trẻ sinh mổ có xu hướng gặp một số vấn đề sức khỏe nhiều hơn so với trẻ sinh thường, đặc biệt trong những năm đầu đời. Các bệnh lý thường gặp bao gồm: nhiễm trùng đường hô hấp (viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm phổi...), rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy, táo bón, rối loạn hấp thu...), các bệnh dị ứng (viêm da cơ địa, dị ứng đạm sữa bò...), và về lâu dài có thể liên quan đến nguy cơ tăng một số bệnh lý miễn dịch như hen phế quản. BSCKII Dư Minh Trí (Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng TP HCM) bổ sung, nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận nhóm trẻ sinh mổ có nguy cơ cao hơn đối với một số bệnh lý liên quan đến miễn dịch, đặc biệt là các bệnh dị ứng như viêm da cơ địa, dị ứng thức ăn, hen suyễn, viêm mũi dị ứng. Một số nghiên cứu dài hạn còn ghi nhận mối liên quan giữa sinh mổ với các bệnh tự miễn như đái tháo đường type 1 hoặc bệnh viêm ruột. "Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu rằng sinh mổ không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, mà sinh mổ là một yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển miễn dịch sớm của trẻ", bác sĩ Trí nói. Trẻ sinh mổ có nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp cao hơn trẻ sinh thường. Ảnh: Motherhood Quá trình sinh mổ ảnh hưởng hệ miễn dịch đầu đời thế nào BSCKII Dư Minh Trí cho biết, một trong những cơ chế liên quan đến quá trình phát triển hệ miễn dịch của trẻ là sự hình thành hệ vi sinh đường ruột trong giai đoạn đầu đời. Đường ruột không chỉ là cơ quan tiêu hóa mà còn được xem là "cơ quan huấn luyện miễn dịch lớn nhất" của cơ thể. Khoảng 70–80% tế bào miễn dịch của cơ thể có liên quan đến hệ miễn dịch đường ruột. Trong những ngày đầu sau sinh, hệ miễn dịch của trẻ cần được "học cách" phân biệt đâu là tác nhân có hại và đâu là các yếu tố vô hại như thức ăn, phấn hoa hay vi khuẩn có lợi. Ở trẻ sinh thường, khi đi qua đường sinh âm đạo, trẻ được tiếp xúc sớm với hệ vi khuẩn có lợi từ mẹ, đặc biệt là nhóm lợi khuẩn Bifidobacterium và Lactobacillus. Những vi khuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ vi sinh khỏe mạnh và giúp hệ miễn dịch phát triển theo hướng cân bằng hơn. Trong khi đó, trẻ sinh mổ thường tiếp xúc nhiều hơn với vi khuẩn từ da người chăm sóc hoặc môi trường bệnh viện. Điều này có thể dẫn đến tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh sớm, hay còn gọi là loạn khuẩn đường ruột, dẫn đến tình trạng rối loạn tiêu hóa. Khi hệ vi sinh thiếu đa dạng hoặc thiếu các lợi khuẩn quan trọng, hệ miễn dịch của trẻ có thể phát triển theo hướng "quá nhạy", dễ phản ứng quá mức với các dị nguyên từ môi trường. Đây là một trong những cơ chế giải thích vì sao trẻ sinh mổ có nguy cơ dị ứng cao hơn. Ngoài ra, quá trình chuyển dạ tự nhiên còn giúp kích hoạt nhiều phản ứng sinh lý quan trọng: tăng tiết hormone giúp trưởng thành phổi, hỗ trợ hấp thu dịch phổi và thích nghi với môi trường ngoài tử cung. Trẻ sinh mổ, đặc biệt là mổ chủ động khi chưa có chuyển dạ, có thể thiếu những cơ chế thích nghi này nên dễ gặp các vấn đề hô hấp hơn trong giai đoạn đầu đời. Bên cạnh đó, trẻ sinh mổ thường bú mẹ muộn hơn hoặc thời gian bú mẹ ngắn hơn. Điều này làm giảm cơ hội nhận được sữa non giàu kháng thể, Lactoferrin và HMOs, những thành phần có vai trò nuôi dưỡng lợi khuẩn và hỗ trợ miễn dịch niêm mạc đường ruột. Tuy vậy, các bác sĩ đều nhấn mạnh sinh mổ không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ yếu hoặc dễ bệnh. "Nếu được nuôi dưỡng hợp lý, bú mẹ đầy đủ, dinh dưỡng cân đối và sống trong môi trường lành mạnh, phần lớn trẻ sinh mổ vẫn phát triển bình thường cả về thể chất lẫn miễn dịch", BSCKII Nguyễn Cát Phương Vũ nói. BSCKII Dư Minh Trí đồng tình: "Phụ huynh cũng không nên quá lo lắng. Phần lớn trẻ sinh mổ vẫn phát triển hoàn toàn khỏe mạnh nếu được chăm sóc phù hợp. Điều quan trọng là giúp trẻ xây dựng hệ miễn dịch cân bằng trong những năm đầu đời". Theo các bác sĩ nhi, để tăng cường miễn dịch cho trẻ sinh mổ, điều đầu tiên và quan trọng nhất là cố gắng nuôi con bằng sữa mẹ, đặc biệt trong 6 tháng đầu đời nếu có thể. Sữa mẹ chứa nhiều yếu tố miễn dịch tự nhiên giúp hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, giảm nguy cơ viêm đường hô hấp và nguy cơ dị ứng. Khi trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm, phụ huynh nên cho trẻ ăn dặm đa dạng, đầy đủ các thành phần dinh dưỡng theo nhu cầu của lứa tuổi và thể trạng cơ thể. Một số thành phần dinh dưỡng có thể hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ được nhiều chuyên gia dinh dưỡng nhắc đến gồm sữa non ColosIgG 24h (có hàm lượng kháng thể IgG cao); IgHM, thương hiệu protein được phân lập từ sữa non bò, sử dụng công nghệ cao để chọn lọc những kháng thể có cấu trúc 3D tương đồng với kháng thể tự nhiên trong sữa mẹ; Lactoferrin, một glycoprotein có ái lực cao với sắt, đóng vai trò vận chuyển sắt, loại bỏ các vi khuẩn có hại vốn dùng sắt làm thức ăn; Synbiotics, sự kết hợp của Probiotic (lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh và hỗ trợ tiêu hóa) và Prebiotic (chất xơ đóng vai trò như thức ăn cho lợi khuẩn phát triển). Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của trẻ. Ảnh: Pexels Bên cạnh đó, phụ huynh cũng nên hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết cho trẻ, vì kháng sinh có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non nớt. Bác sĩ Trí cho biết thêm, ở một số trường hợp đặc biệt trẻ phải dùng kháng sinh sớm hoặc có biểu hiện rối loạn tiêu hóa kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc hỗ trợ thêm bằng Probiotics hoặc dinh dưỡng có chứa Prebiotics/HMOs phù hợp. Ngoài ra, để tăng cường sức đề kháng cho trẻ sinh mổ, việc duy trì môi trường sống lành mạnh cũng rất quan trọng: tránh khói thuốc lá, đảm bảo giấc ngủ đầy đủ, vận động phù hợp và tiêm chủng đúng lịch. Bác sĩ Dư Minh Trí chia sẻ, trong quá trình khám chữa bệnh, vẫn nhớ trường hợp một bé gần 2 tuổi, sinh mổ chủ động. Những tháng đầu, bé bú mẹ rất ít và phải dùng nhiều đợt kháng sinh do nhiễm trùng hô hấp tái diễn. Sau đó bé xuất hiện viêm da cơ địa khá nặng, kèm dị ứng đạm sữa bò và nhiều đợt khò khè tái phát. Tình trạng tiêu hóa của bé cũng không ổn định, thường xuyên đầy bụng và táo bón. Sau khi được điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, phục hồi dần hệ tiêu hóa, tối ưu giấc ngủ và kiểm soát môi trường dị nguyên, tình trạng dị ứng của bé cải thiện rõ rệt theo thời gian. Gợi ý thực hành: 1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California. 2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.