Nội dung bài viết
California đang chuẩn bị trở thành tiểu bang đầu tiên tại Mỹ cấm sản xuất và lắp đặt thạch anh nhân tạo, loại vật liệu làm mặt bàn bếp rất quen thuộc trong các căn nhà mới xây và nhà sửa lại. Lý do không nằm ở giá cả hay thẩm mỹ.
Nó nằm ở lá phổi của những người thợ: ngày càng có nhiều công nhân chạm khắc, cắt gọt vật liệu này mắc bệnh phổi và tử vong. Thay vì chỉ siết thêm quy định an toàn lao động, California chọn cách loại hẳn vật liệu này ra khỏi thị trường.
Chưa tiểu bang nào ở Mỹ làm như vậy. Để hiểu vì sao một tấm mặt bàn bếp lại trở thành vấn đề sức khỏe, cần nhìn vào công đoạn trước khi nó được đặt vào nhà.
Thạch anh nhân tạo là đá ép từ bột thạch anh trộn với chất kết dính, nên hàm lượng silica rất cao. Khi thợ cưa, mài, khoét lỗ bồn rửa hay đánh bóng cạnh, bụi silica cực mịn bay vào không khí.
Người hít phải lâu ngày có thể bị tổn thương phổi không hồi phục. Thông tin về dự luật cho thấy các ca bệnh phổi gây tử vong đang tăng lên đúng ở nhóm thợ gia công mặt bàn bếp, và đây là động lực chính khiến các nhà làm luật hành động.
Điểm đáng chú ý là phạm vi của lệnh cấm: nó áp dụng cho cả khâu sản xuất lẫn lắp đặt. Như vậy cả chuỗi công việc đều bị ảnh hưởng, từ xưởng cắt đá cho tới đội thợ mang tấm đá đến công trình.
Việc tiểu bang đi tới mức cấm hẳn cho thấy các nhà làm luật không còn tin rằng khẩu trang, máy hút bụi hay cắt ướt là đủ để bảo vệ người thợ trong thực tế hành nghề hằng ngày. Hai nhóm người chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là thợ gia công, lắp đặt mặt bàn bếp và các chủ nhà đang lên kế hoạch sửa bếp.
Với người thợ, đây là lời nhắc rằng bụi từ loại đá họ cắt mỗi ngày có thể gây chết người, dù luật có hiệu lực hay chưa.
Với chủ nhà, nếu hợp đồng sửa nhà đang ghi vật liệu là thạch anh nhân tạo, nên hỏi lại nhà thầu xem lệnh cấm có ảnh hưởng tới tiến độ hay lựa chọn vật liệu hay không, thay vì đợi tới phút chót mới biết.
Thông tin ban đầu về dự luật chưa nêu rõ thời điểm áp dụng hay cách xử lý những đơn hàng đang dang dở. Những tấm mặt bàn đã nằm sẵn trong bếp nhà nhiều gia đình không phải là trọng tâm của câu chuyện, vì nguy cơ chủ yếu nằm ở công đoạn cắt gọt chứ không phải khi sử dụng.
Câu hỏi lớn hơn là liệu California có mở đường cho các tiểu bang khác làm theo, như từng xảy ra với nhiều quy định về sức khỏe và môi trường trước đây. Trước mắt, bài học rõ ràng nhất là một món đồ quen thuộc trong căn bếp có thể đang được trả giá bằng sức khỏe của những người làm ra nó.