'Cần làm rõ độ tuổi hiến mô và phạm vi người nhận'

Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Lê Văn Khảm đề nghị làm rõ căn cứ cho người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh, giới hạn phạm vi người nhận và tăng cường cơ chế bảo vệ người hiến. Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), trình Quốc hội ngày 21/10, tiếp tục giữ quy định cấm lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống, song mở rộng cho phép nhóm này hiến mô tái sinh trong một số trường hợp đặc biệt nhằm tăng cơ hội chữa bệnh cho người thân. Chính sách gây nhiều tranh luận, đặc biệt về ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý và khả năng nhận thức, tự quyết định của trẻ em khi đồng ý hiến mô. Bộ Y tế đã tổ chức họp báo cung cấp thông tin, giải thích cơ sở khoa học, pháp lý, điều kiện hiến và các biện pháp nhằm ngăn ngừa việc ép buộc, trục lợi. Trả lời phỏng vấn VnExpress , ông Lê Văn Khảm, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cơ quan chủ trì thẩm tra dự án luật, cho rằng việc mở rộng nguồn hiến phải đi cùng cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em. Những vấn đề chưa đủ rõ cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá trước khi luật hóa., Là người tham gia thẩm tra dự luật, ông đánh giá thế nào về cơ sở khoa học, thực tiễn của việc cho người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh?, Theo dự thảo luật, người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống trong những trường hợp đặc biệt, không áp dụng với máu và thành phần máu. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được hiến cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi được hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột. Việc hiến chỉ được thực hiện khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi trẻ được tư vấn và có sự đồng ý của cả trẻ và người đại diện theo pháp luật. Bộ Y tế đưa ra chính sách này dựa trên nhu cầu điều trị một số bệnh bằng phương pháp ghép mô tái sinh, trong đó có nhiều bệnh nhân là trẻ em; cơ sở khoa học về sự tương thích sinh học giữa người hiến và người nhận, cũng như mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe của người hiến. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục cân nhắc độ tuổi được hiến và phạm vi người nhận. Chẳng hạn, quy định người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình có phạm vi người nhận khá rộng. Việc cho người dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột cũng cần được nghiên cứu, đánh giá thêm nhằm hạn chế những tác động từ quan hệ gia đình đến quyết định của trẻ. Dự luật cũng nên cân nhắc việc chỉ ghi nhận sự đồng ý của cha, mẹ; còn sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật khác chỉ áp dụng trong những trường hợp cụ thể. Khi thẩm tra dự án luật, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở xác định từng ngưỡng tuổi, phạm vi người nhận và mối quan hệ với người hiến. Đặc biệt, điều kiện "không có người hiến trưởng thành phù hợp" cần được giải thích rõ để bảo đảm áp dụng thống nhất, chặt chẽ, tránh bị lợi dụng hoặc lạm dụng. Đại biểu Quốc hội Lê Văn Khảm, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội, Ngoài độ tuổi và phạm vi người nhận, đâu là những vấn đề khiến cơ quan thẩm tra đặc biệt thận trọng với chính sách này?, Đây là chính sách mang ý nghĩa nhân văn, nhân đạo, tạo thêm cơ hội chữa bệnh cho người cần ghép mô, bộ phận cơ thể, đặc biệt là bệnh nhi cần người hiến có đặc điểm sinh học và giải phẫu phù hợp. Dự thảo đã xây dựng hệ thống quy định về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người, trong đó có các nguyên tắc về sự tự nguyện, sự đồng ý của người đại diện, cơ chế tư vấn độc lập và những hành vi bị nghiêm cấm như cưỡng ép, lừa dối, dụ dỗ trẻ em. Tuy nhiên, trẻ em là đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt. Vì vậy, chúng tôi đã đề nghị đánh giá bổ sung những ảnh hưởng có thể xảy ra đối với sức khỏe, tâm lý, đời sống xã hội và các rủi ro khác, cả trước mắt lẫn lâu dài. Một nguy cơ đáng lưu ý là việc lợi dụng quan hệ phụ thuộc trong gia đình để gây áp lực, thậm chí cưỡng ép trẻ hiến mô tái sinh. Trẻ có thể chịu tác động về tình cảm, tâm lý khi người cần ghép mô chính là người thân của mình. Những rủi ro này phải được nhận diện, đánh giá đầy đủ để có quy định cụ thể trong luật, làm cơ sở xây dựng điều kiện, quy trình và cơ chế kiểm soát chặt chẽ khi triển khai. Mục tiêu là vừa mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh, vừa bảo vệ trẻ trước những ảnh hưởng bất lợi về sức khỏe, tâm lý và áp lực từ các mối quan hệ gia đình, xã hội., Trong trường hợp người cần ghép mô là cha mẹ hoặc người thân, làm thế nào bảo đảm trẻ thực sự tự nguyện, không bị áp lực tình cảm hay ép buộc hiến mô?, Dự thảo đã quy định tương đối đầy đủ về điều kiện hiến, yêu cầu chuyên môn, tư vấn, xác minh thông tin và điều phối việc hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người. Tuy nhiên, với người chưa thành niên, những quy định này cần chặt chẽ hơn. Trước hết, tôi cho rằng cần thu hẹp phạm vi người được nhận mô. Ban soạn thảo có thể cân nhắc chỉ cho trẻ em hiến mô tái sinh để chữa bệnh cho anh, chị, em ruột, thay vì mở rộng sang những thành viên khác trong gia đình, và chỉ thực hiện khi thực sự không có người hiến trưởng thành phù hợp. Gợi ý thực hành: 1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California. 2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.