Nội dung bài viết
Thống đốc Gavin Newsom vừa công bố 886 triệu đô la cứu trợ hóa đơn tiện ích. Theo thông báo, hàng triệu hộ gia đình ở California nhận trung bình 75 đô la trong mùa hè này, đúng giai đoạn dân chúng dùng điện nhiều nhất.
Cùng lúc đó, ông ký một đạo luật cho phép pha nhiều ethanol hơn vào xăng bán trong tiểu bang. Hai quyết định đi chung một hướng: Sacramento đang tìm cách kéo chi phí năng lượng xuống cho người dân.
Có điều, số tiền mỗi gia đình thật sự thấy được có thể nhỏ hơn nhiều so với con số tổng mà chính quyền đưa ra. Với khoản cứu trợ tiền điện, văn phòng thống đốc chọn cách trình bày mang màu sắc chính trị rõ rệt.
Thông báo cho rằng Donald Trump làm cuộc sống của người Mỹ đắt đỏ hơn, còn California thì trả tiền thẳng lại vào túi người dân. Phần lời lẽ đó để độc giả tự đánh giá.
Con số thì cụ thể hơn: 886 triệu đô la chia cho hàng triệu hộ, mỗi hộ trung bình được 75 đô la. Thông báo gắn khoản này với mùa hè năm nay và không nhắc đến thay đổi nào trong biểu giá điện về lâu dài.
Vì vậy nên hiểu đây là một khoản bớt trên hóa đơn chứ không phải giá điện đã rẻ đi. Đạo luật ethanol cũng có vấn đề tương tự.
Luật mới cho phép bán xăng pha lượng ethanol lớn hơn tại California, và các nhà phân tích nhiên liệu cho rằng việc này sẽ giúp giảm chi phí. Nhưng chính bài phân tích đưa tin về đạo luật này đặt câu hỏi liệu tài xế có nhận ra hay không.
Về chính sách, khoản giảm là có thật. Còn đứng ở trạm xăng thì người đổ xăng có thể không phân biệt được nó với những lần giá lên xuống thường ngày.
Ở cấp liên bang, áp lực giá nhiên liệu đang đẩy tới một giải pháp gây tranh cãi hơn. Tổng thống Trump nói ông ủng hộ việc cấm xuất khẩu dầu diesel để giảm giá, trong lúc giá diesel lập kỷ lục vì cuộc chiến ở Iran.
Ngành dầu mỏ phản bác rằng cấm xuất khẩu sẽ không làm nhiên liệu rẻ hơn. Như vậy Washington cũng đang chịu sức ép phải làm gì đó với giá năng lượng, nhưng khác California ở chỗ biện pháp được đề xuất vẫn chưa thành chính sách, và chính ngành bị ảnh hưởng đã lên tiếng nghi ngờ hiệu quả của nó.
Đặt ba câu chuyện cạnh nhau, có thể thấy cả chính quyền tiểu bang lẫn liên bang đều đang chịu áp lực phải chứng minh họ làm được điều gì đó với giá năng lượng. Tuy nhiên, biện pháp nào cũng đi kèm dấu hỏi về mức độ người dân cảm nhận được.
Khoản 75 đô la là mức trung bình cho cả mùa hè. Ethanol có thể giảm giá xăng nhưng tài xế chưa chắc nhận ra.
Còn lệnh cấm xuất khẩu diesel thì bị chính ngành dầu cho là vô ích. Hai nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp nhất là các hộ gia đình ở California đang trả hóa đơn điện mùa hè, và những người lái xe đổ xăng thường xuyên trong tiểu bang.
Với họ, cách đánh giá thực tế nhất là nhìn vào hóa đơn và giá ở trạm xăng trong những tháng tới, thay vì dựa vào con số hàng trăm triệu đô la trong thông cáo báo chí.