Nội dung bài viết
California lập ra chương trình Đánh giá Sức khỏe Răng miệng Mẫu giáo (Kindergarten Oral Health Assessment) từ năm 2006 và giao cho trường học bảo đảm trẻ mới vào lớp được nha sĩ khám.
Theo CalMatters, sau khi đặt ra yêu cầu này, tiểu bang gần như không theo dõi xem việc khám có thật sự diễn ra hay không. Vì vậy chương trình vẫn có trên giấy tờ, nhưng chưa ai trả lời được câu hỏi quan trọng nhất của nó: em nào chưa được khám, và vì sao.
Mục tiêu ban đầu khá rõ. Theo CalMatters, chương trình nhằm giúp các gia đình kết nối với nha sĩ, xác định nhu cầu nha khoa của học sinh và tìm ra những trở ngại khiến trẻ không được chăm sóc.
Thời điểm khám cũng được chọn có chủ ý: đây là năm đầu tiên đa số trẻ bước vào hệ thống trường công, lúc nhà trường có thể tiếp cận gần như mọi gia đình. Muốn bắt được những trường hợp sâu răng hoặc trẻ chưa từng đi nha sĩ trước khi bệnh nặng thêm, đây là cơ hội hiếm có.
Vấn đề nằm ở khâu sau đó. Các trường phải khảo sát học sinh, nhưng một cuộc kiểm toán mà CalMatters dẫn lại cho thấy nhiều học sinh không có dữ liệu đáng tin cậy.
Thiếu dữ liệu thì tiểu bang không biết tỷ lệ trẻ được khám thật sự là bao nhiêu, cũng không phân biệt được trẻ chưa khám vì gia đình không tìm được nha sĩ hay chỉ vì biểu mẫu chưa được nộp. Mà tìm ra trở ngại lại chính là một trong những lý do chương trình được lập ra.
Khi bước theo dõi bị bỏ trống, yêu cầu khám răng dễ biến thành một tờ giấy trong hồ sơ nhập học thay vì một lần khám có hệ quả. Hai nhóm đáng chú ý nhất là phụ huynh có con chuẩn bị vào mẫu giáo trường công ở California và những gia đình vốn khó tìm nha sĩ cho con.
Với nhóm thứ nhất, việc nên làm là coi mẫu đánh giá nhà trường gửi về như một lịch hẹn khám thật, không chỉ là thủ tục cần nộp cho đủ. Theo quy định hiện hành, việc đánh giá phải xong trước ngày 31 tháng 5 của năm học đầu tiên.
Với nhóm thứ hai, chương trình được thiết kế để phát hiện chính họ. Nếu dữ liệu không đầy đủ, những em cần giúp đỡ nhất lại là những em dễ lọt qua kẽ hở nhất.
Việc CalMatters đăng bài này bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Tây Ban Nha cho thấy tòa soạn muốn đưa thông tin tới các gia đình nói ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh. Bài viết không cho biết có hướng dẫn bằng tiếng Việt hay không.
Phụ huynh gốc Việt cần giải thích về biểu mẫu có thể hỏi thẳng văn phòng trường hoặc y tá học đường. Hỏi sớm vẫn hơn để đến cuối năm mới phát hiện con chưa được khám.
Chuyện ở đây không phải California thiếu luật. Luật đã có từ gần hai mươi năm trước.
Điều còn thiếu là cơ chế kiểm tra xem luật có đến được với từng đứa trẻ hay không. Một chương trình y tế phòng ngừa chỉ có giá trị khi có người đếm, theo dõi và quay lại với những em bị bỏ sót.
Cho tới khi tiểu bang làm được việc đó, phần theo dõi xem con đã được khám hay chưa trên thực tế vẫn rơi vào tay phụ huynh.