Nội dung bài viết
Nhiều người cho rằng ăn mặn mới có nguy cơ nạp thừa muối, song chuyên gia khuyến cáo phần lớn lượng muối dư thừa đang "ẩn mình" trong các loại thực phẩm chế biến sẵn, gây hại cho sức khỏe.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, cho biết lượng muối dư thừa không chỉ đến từ muối nấu ăn trực tiếp, mà còn ẩn trong nước mắm, xì dầu, bột nêm, thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp.
Điều này khiến nhiều người dù không cảm thấy ăn mặn vẫn đang nạp vượt mức khuyến cáo hàng ngày. Theo Điều tra Quốc gia về các Yếu tố Nguy cơ Bệnh không lây nhiễm năm 2021, người Việt tiêu thụ trung bình 8,1 g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Đây là một trong những hệ quả của việc gia tăng sử dụng thực phẩm siêu chế biến (ultra-processed foods, UPF), nhóm thực phẩm công nghiệp chứa nhiều đường, muối, chất béo và phụ gia.
Thực tế, xu hướng tiêu thụ thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn. Trong giai đoạn 2000-2017, lượng tiêu thụ thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn đã tăng hơn 10 lần.
Đây là nhóm thực phẩm thường chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, những thành phần làm gia tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch.
Theo các chuyên gia, chế độ ăn giàu thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến hàng loạt bệnh mạn tính như béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch và một số loại ung thư.
TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Trưởng khoa Dinh dưỡng Cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cũng cho hay nguồn muối không chỉ đến từ gia vị, các loại nước chấm mà còn ẩn trong các thực phẩm phổ biến như mì ăn liền, đồ ăn nhanh, xúc xích, snack mặn.
Điều này khiến nhiều người vô tình tiêu thụ vượt ngưỡng mà không nhận ra. "Việc ăn quá nhiều muối được xác định làm tăng huyết áp, yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ và bệnh tim.
Muối còn gây tổn thương thận khi làm tăng áp lực lên các vi mạch, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính", TS Ngàn nói. Ngoài chứa nhiều muối, thực phẩm siêu chế biến còn gây ra tình trạng "năng lượng rỗng".
Nhờ mật độ năng lượng cao, hương vị hấp dẫn và cấu trúc thực phẩm được xử lý sâu, người ăn dễ tiêu thụ nhiều calo hơn nhu cầu mà không nhận ra. Trong khi đó, lượng chất xơ và các hợp chất bảo vệ sức khỏe lại thấp, dẫn đến tích lũy mỡ nội tạng và tăng cân.
Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh thực phẩm công nghiệp ngày càng phổ biến, đọc nhãn dinh dưỡng cần được xem là một kỹ năng thiết yếu để tự bảo vệ sức khỏe.
Người tiêu dùng nên tập trung vào ba thông tin quan trọng gồm kích thước khẩu phần, danh sách thành phần và hàm lượng đường, muối, chất béo. Để giảm nguy cơ bệnh tật, TS Giang khuyến nghị áp dụng nguyên tắc 80/20.
Theo đó, ít nhất 80% khẩu phần là thực phẩm tươi, nguyên bản được chế biến tại nhà; tối đa 20% còn lại mới dành cho thực phẩm chế biến sẵn khi cần thiết.
Bên cạnh đó, người dân nên giảm dần lượng gia vị trong bữa ăn, hạn chế thói quen chấm đậm và không sử dụng toàn bộ nước súp của mì ăn liền hay các thực phẩm ăn liền khác, nơi tập trung phần lớn muối và phụ gia.
Năm nay, Ngày An toàn Thực phẩm Thế giới (7/6) có chủ đề Từ gánh nặng đến giải pháp, Thực phẩm an toàn ở mọi nơi. Thông điệp truyền tải việc an toàn thực phẩm ngày nay không chỉ là thực phẩm không nhiễm khuẩn hay hóa chất độc hại, mà còn phải là thực phẩm lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.