Nội dung bài viết
Cử tri California sẽ phải quyết định năm biện pháp thuế trên lá phiếu tháng 11 năm nay. Theo phân tích của CalMatters, đây là lần đầu tiên kể từ năm 1994 người dân tiểu bang phải trực tiếp đưa ra nhiều quyết định về chính sách thuế như vậy.
Phân tích của tờ báo còn đi kèm một nhận định đáng lưu ý: cử tri California có khuynh hướng bác bỏ các loại thuế mới. Mùa bầu cử năm nay vì thế không chỉ là chuyện chọn người.
Người đóng thuế còn được hỏi thẳng rằng họ có chấp nhận trả thêm hay không. Khoảng cách hơn ba thập niên giữa năm 1994 và năm 2026 cho thấy đây không phải một mùa bầu cử bình thường.
Phần lớn cử tri trẻ hiện nay chưa từng gặp một lá phiếu có nhiều câu hỏi về thuế cùng lúc như vậy. CalMatters đã phải soạn hẳn một bài giải thích từng biện pháp, phát hành bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Tây Ban Nha.
Điều đó cho thấy ngay cả giới theo dõi chính sách cũng xem đây là một lá phiếu khó đọc, cần được giải nghĩa trước khi cử tri cầm bút. Nhận định rằng cử tri phản đối thuế mới có ý nghĩa thực tế với kết quả bầu cử.
Nếu khuynh hướng đó giữ nguyên, những biện pháp nhằm tạo nguồn thu mới sẽ gặp trở ngại ngay từ đầu, và phe ủng hộ phải chứng minh được rằng tiền thu về sẽ được dùng đúng chỗ.
Ngược lại, những ai đang lo gánh nặng thuế sẽ có thêm lý do để nghiên cứu kỹ từng câu hỏi thay vì bỏ phiếu theo cảm tính hay theo tên gọi nghe có vẻ hấp dẫn của biện pháp. Chính câu hỏi về việc tiêu tiền thuế cũng đang làm nóng một cuộc đua ít ai để ý.
Theo ABC7, chức Kiểm soát viên tiểu bang (State Controller), vốn thường nằm ngoài tầm chú ý của cử tri, có thể trở thành một trong những cuộc đua toàn tiểu bang cạnh tranh hơn trong tháng 11.
Đương kim Kiểm soát viên Malia Cohen thuộc đảng Dân Chủ và ứng cử viên Cộng Hòa Herb Morgan đang đối đầu quanh hai chủ đề: gian lận và cách sử dụng tiền của người đóng thuế. Đây là văn phòng giữ vai trò kế toán trưởng của tiểu bang, nơi kiểm soát các khoản chi từ ngân sách công.
Hai câu chuyện này đi cùng một hướng. Một bên là năm biện pháp hỏi cử tri có muốn đóng thêm hay không, bên kia là cuộc tranh luận về việc ai sẽ trông chừng số tiền đã thu.
Khi cả hai cùng xuất hiện trên một lá phiếu, tiền thuế trở thành trục chính của mùa bầu cử California năm nay, thay vì chỉ là một đề tài phụ bên cạnh các cuộc đua lớn.
Với cử tri đọc tin bằng tiếng Việt, năm biện pháp thuế và một cuộc đua về giám sát ngân sách là khối lượng thông tin không nhỏ để tiêu hóa trong vài tuần.
Cách làm an toàn nhất là đọc kỹ tài liệu hướng dẫn cử tri chính thức gửi về nhà, xem ai đứng sau mỗi biện pháp, và tách bạch câu hỏi về thu thuế với câu hỏi về giám sát chi tiêu.
Năm 1994 là lần gần nhất California đặt nhiều quyết định thuế vào tay cử tri đến vậy, và lá phiếu tháng 11 này sẽ cho biết thái độ của người đóng thuế đã thay đổi bao nhiêu sau hơn ba mươi năm.