Nội dung bài viết
Nhiều nghiên cứu chỉ ra RSV và phế cầu thường xuyên gây bệnh ở trẻ em, chiếm phần lớn số ca nhập viện do viêm phổi nặng. BS Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM, cho biết như trên khi chia sẻ thông tin y khoa về dự phòng bệnh lý hô hấp trên trẻ em.
Trẻ có thể nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) ngay từ những ngày đầu sau sinh, trong khi vi khuẩn phế cầu có thể gây bệnh từ khoảng 2-3 tháng tuổi. Bác sĩ khám cho em bé 3 tháng tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp do RSV.
Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Hà Nam Nhiều nghiên cứu trong nước cho thấy RSV và phế cầu xuất hiện với tỷ lệ cao ở trẻ mắc bệnh hô hấp nặng. Nghiên cứu trên 138 trẻ 2-24 tháng mắc viêm phổi nặng tại Bệnh viện Nhi đồng 1 ( 11/2021, 8 /2022) cho thấy gần 50% dương tính phế cầu, 31,9% dương tính RSV.
Một nghiên cứu khác trên 467 trẻ bị viêm phổi, tuổi trung bình 15,4 tháng tại Bệnh viện Nhi Thái Bình, ghi nhận 25% dương tính RSV, 45% nhiễm phế cầu. Không chỉ viêm phổi, trẻ còn có nguy cơ viêm màng não.
Như tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2015-2021, trung bình 19-48 ca/năm, có tới 71,9% viêm màng não do phế cầu là trẻ dưới một tuổi. Bên cạnh đó, RSV và phế cầu có thể hiệp đồng, khiến tình trạng nặng hơn.
Khi trẻ nhiễm RSV, lớp tế bào lông chuyển trong đường thở bị tổn thương, làm giảm khả năng loại bỏ tác nhân gây bệnh. Điều này tạo điều kiện để phế cầu bám dính, xâm nhập sâu hơn và làm tăng nguy cơ viêm phổi nặng.
Một nghiên cứu tại Mỹ năm 2015, dựa trên dữ liệu của hơn 700.000 ca nhập viện do RSV và 16.000 ca nhập viện cho viêm phổi phế cầu cho thấy, nhiễm RSV có thể làm tăng hơn 20% số ca viêm phổi phế cầu ở trẻ dưới 1 tuổi.
Từ thực tế trên, bác sĩ Khanh cho rằng trẻ nhỏ cần được bảo vệ sớm trước hai tác nhân lây qua đường hô hấp nói trên, đặc biệt trong giai đoạn đầu đời khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện. RSV lan nhanh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc bề mặt nhiễm mầm bệnh.
Còn vi khuẩn phế cầu gây ra các bệnh nhiễm trùng như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa... Bác sĩ khám cho em bé 3 tháng tuổi bị viêm phổi nặng, suy hô hấp do RSV.
Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Hà Nam Trẻ nhiễm RSV thường khởi đầu nhẹ với nghẹt mũi, sốt, ho, biếng ăn, quấy khóc nhưng có thể nhanh chóng chuyển nặng thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi chỉ sau 2-3 ngày, phải nhập viện, thở máy.
Sau khỏi bệnh, trẻ vẫn có nguy cơ thở khò khè tái phát, hen suyễn, suy giảm chức năng phổi lâu dài. WHO ước tính mỗi năm RSV gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi, gần một nửa là trẻ dưới 6 tháng.
Hầu hết trẻ đều nhiễm RSV trong 2 năm đầu đời, khoảng 70% trước 12 tháng tuổi. Phế cầu có hơn 100 type huyết thanh, thường trú ở hầu họng cả người bệnh và người khỏe mạnh.
Vi khuẩn gây nhiều bệnh từ nhẹ đến nặng như viêm họng, tai giữa, xoang, phổi, màng não, nhiễm khuẩn huyết. Trong 1,6 triệu ca tử vong do phế cầu mỗi năm, có 700.000 đến một triệu ca ở trẻ dưới 5 tuổi.
Từ thực tế trên, bác sĩ Khanh cho rằng trẻ nhỏ cần được bảo vệ sớm trước các tác nhân hô hấp nguy hiểm, nhất là trong giai đoạn đầu đời khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện.
Nói về các biện pháp phòng bệnh, bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC , cho biết hiện Việt Nam đã tiếp cận đầy đủ các giải pháp phòng bệnh tiên tiến do RSV và phế cầu khuẩn hiệu quả bằng vaccine và kháng thể đơn dòng.
Với phế cầu, trẻ có thể bắt đầu tiêm vaccine từ 6 tuần tuổi. Các vaccine thế hệ mới phòng nhiều type vi khuẩn gây bệnh như 13, 15, 20 giúp mở rộng phạm vi phòng các type huyết thanh phế cầu phổ biến đang được ưu tiên sử dụng.
Với RSV, tác nhân gây bệnh 60 năm qua chưa có giải pháp phòng ngừa hiệu quả, thế giới đã có bước tiến lớn khi gần đây triển khai chiến lược "bảo vệ kép". Trong đó, vaccine RSV được tiêm cho phụ nữ mang thai ở tuần 24-36 giúp truyền kháng thể thụ động, bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời.
Kháng thể đơn dòng RSV có thể tiêm cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi, giúp bảo vệ trực tiếp mà không cần thời gian tạo kháng thể.
Báo điện tử VnExpress Báo tiếng Việt nhiều người xem nhất Thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Số giấy phép: 548/GP-BTTTT ngày 24/08/2021 Tổng biên tập: Phạm Văn Hiếu Địa chỉ: Tầng 10, Tòa A FPT Tower, số 10 Phạm Văn Bạch, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội Điện thoại: 024 7300 8899, máy lẻ 4500 Báo tiếng Việt nhiều người xem nhất Địa chỉ: Tầng 10, Tòa A FPT Tower, số 10 Phạm Văn Bạch,Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội Điện thoại: 024 7300 8899, máy lẻ 4500
Gợi ý thực hành:
1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California.
2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.