Nội dung bài viết
Thuế quan của chính quyền Trump được đưa ra để thu hẹp thâm hụt thương mại của Mỹ. Theo số liệu mới được New York Times đưa tin, thâm hụt lại vừa lên mức cao nhất trong 17 tháng, vì nhập khẩu tăng vọt trong những tháng gần đây.
Cùng lúc đó, câu chuyện về dòng xe ba bánh Can-Am Spyder cho thấy một mặt khác của chính sách này. Thuế quan chưa làm người Mỹ mua hàng ngoại ít đi, nhưng đã đẩy một số sản phẩm rất cụ thể, vốn có khách hàng trung thành, vào thế kẹt giữa Washington và Ottawa.
Lập luận đằng sau thuế quan khá đơn giản: hàng nhập đắt hơn thì người tiêu dùng và doanh nghiệp sẽ mua ít đi, và khoảng cách giữa hàng mua vào với hàng bán ra sẽ hẹp lại. Số liệu thương mại gần nhất lại đi theo chiều ngược lại.
Nhập khẩu không giảm mà còn tăng mạnh, kéo thâm hụt lên đỉnh mới kể từ hơn một năm trước. Bản tin không quy sự gia tăng này cho một nguyên nhân duy nhất.
Điều rõ ràng là các mức thuế đến nay chưa tạo ra kết quả mà chính quyền mong muốn trên tổng thể nền kinh tế. Chuyện của Can-Am Spyder cho thấy rõ hơn tác động ở cấp độ từng sản phẩm.
Đây là dòng xe ba bánh sản xuất tại Canada, có một cộng đồng người hâm mộ cuồng nhiệt trải khắp nước Mỹ. Khi cuộc chiến thương mại giữa chính quyền Trump và Canada leo thang, chiếc xe này trở thành nạn nhân.
Không như một món hàng phổ thông có thể dễ dàng thay bằng hàng nội địa, Spyder là sản phẩm người mua chọn vì chính nó. Khi thuế quan nhắm vào hàng hóa từ Canada, người chịu áp lực là những người đã gắn bó với dòng xe này, chứ không phải một con số thống kê trừu tượng.
Đặt hai câu chuyện cạnh nhau sẽ thấy một khoảng cách đáng chú ý. Ở tầm vĩ mô, thuế quan chưa đủ sức kéo tổng lượng hàng nhập xuống.
Ở tầm vi mô, chính các mức thuế ấy lại gây xáo trộn cho những sản phẩm có thị trường riêng, gắn với một đối tác thương mại sát bên như Canada.
Chính sách được thiết kế để sửa một con số lớn, nhưng tới giờ con số đó vẫn xấu đi, trong khi thiệt hại lại tập trung vào những nhóm hàng và nhóm khách hàng cụ thể.
Với độc giả, nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp nhất trong dữ liệu hiện có là những người đang sở hữu hoặc định mua Can-Am Spyder, những người mà bản tin mô tả là một lượng fan đông đảo trên khắp nước Mỹ.
Ngoài nhóm này, các nguồn tin chưa chỉ ra cụ thể những ngành hay cộng đồng nào khác đang chịu thiệt từ thương chiến với Canada, nên chưa thể kết luận rộng hơn. Với câu chuyện thâm hụt, thông tin hiện có mới dừng ở mức tổng thể: hàng nhập tăng và khoảng cách thương mại nới rộng.
Các báo cáo thương mại hằng tháng sắp tới sẽ cho biết đợt tăng nhập khẩu này chỉ là tạm thời hay đã thành xu hướng. Nếu thâm hụt tiếp tục nới rộng, chính quyền sẽ khó lấy cán cân thương mại làm bằng chứng cho hiệu quả của thuế quan.
Còn với những sản phẩm như Can-Am Spyder, câu hỏi thực tế hơn là quan hệ thương mại Mỹ và Canada sẽ đi về đâu, vì chừng nào hai bên còn căng thẳng thì những người hâm mộ dòng xe này vẫn sẽ còn chịu thiệt.