Nội dung bài viết
Bản báo cáo Nhà Trắng công bố hôm thứ Năm nêu con số đáng chú ý: hơn 40 quốc gia bị cho là đã giúp hàng xuất khẩu Trung Quốc lách thuế quan của Mỹ, bằng cách định tuyến hàng qua những nước đang chịu mức thuế nhập khẩu thấp hơn. Đây không phải một vòng áp thuế mới.
Đây là chuyện Washington quay lại soi kỹ những lô hàng đã vào Mỹ và hỏi xem chúng thật sự xuất phát từ đâu. Cách né thuế được mô tả trong báo cáo là chuyển tải: hàng rời Trung Quốc, dừng ở một nước trung gian, thay nhãn xuất xứ, rồi đi tiếp vào Mỹ với mức thuế nhẹ hơn.
Chừng nào khoảng cách thuế suất giữa Trung Quốc và các nước khác còn lớn, khoảng chênh đó vẫn là động cơ đủ mạnh để chuỗi cung ứng tự uốn cong. Việc Nhà Trắng nêu đích danh số lượng quốc gia cho thấy trọng tâm đã dịch từ việc ấn định thuế suất sang việc chứng minh xuất xứ.
Ở đầu bên kia của cùng bộ máy đó, tờ San Diego Union-Tribune ghi nhận một hiện tượng ngược chiều: tiền hoàn thuế quan đang được chuyển qua các hãng gửi hàng về tay người mua.
Ai từng đặt hàng từ một nhà cung cấp nước ngoài trong năm ngoái có thể thấy một khoản tín dụng lạ xuất hiện trong tài khoản ngân hàng mà không hề nhận được thông báo giải thích.
Khoản thuế đã thu, nay được trả lại, và người trung gian đứng giữa dòng tiền đó là đơn vị vận chuyển chứ không phải cơ quan thuế. Hai diễn biến này là hai mặt của một điều: thuế quan không còn là con số cố định tại thời điểm hàng cập cảng.
Nó là một con số có thể được xét lại sau đó, theo cả hai hướng. Một lô hàng bị kết luận là chuyển tải sẽ kéo theo truy thu; một lô hàng bị tính dư sẽ sinh ra khoản hoàn.
Nghĩa là mức thuế ghi trên chứng từ tại thời điểm nhập khẩu chỉ là con số tạm, còn con số cuối cùng phụ thuộc vào hồ sơ chứng minh xuất xứ và vào việc rà soát về sau. Với những người nhập hàng nhỏ lẻ hoặc mua trực tiếp từ nhà cung cấp nước ngoài, hệ quả thực tế khá cụ thể.
Khoản tín dụng bất ngờ trong tài khoản ngân hàng không phải quà tặng, nó là tiền hoàn của một khoản thuế đã nộp và cần được ghi nhận đúng trong sổ sách thay vì bỏ qua như một giao dịch lạ.
Ở chiều ngược lại, giấy tờ chứng minh nguồn gốc hàng hóa từ nhà cung cấp là thứ đáng giữ lại, vì đó là bằng chứng phân biệt giữa nhập khẩu hợp lệ và một lô hàng bị xếp vào diện đi vòng. Bức tranh mà cả hai bản tin cùng vẽ ra là một hệ thống thuế quan đang chuyển từ khâu thu sang khâu hậu kiểm.
Nhà Trắng đầu tư công sức vào việc truy dấu đường đi của hàng hóa, còn phần tiền tính sai thì được xử lý ngược qua chuỗi vận chuyển. Với người mua hàng, thay đổi đáng kể nhất không nằm ở thuế suất mà nằm ở việc chứng từ giờ có tuổi thọ dài hơn nhiều so với chính lô hàng.