Tuổi già chật vật của vợ chồng gốc Việt ở quận Cam

Mỹ Một sáng, ông Lương, 77 tuổi, chậm rãi bước đến chùa Giác Lý ở quận Cam để nhận thực phẩm, vợ ông đi sau, để tay hờ sau lưng phòng chồng ngã. Với hai vợ chồng, các buổi phát thực phẩm hỗ trợ vào sáng thứ tư hàng tuần tại Tịnh xá Giác Lý ở Little Saigon, quận Cam, bang California là điểm tựa quan trọng, khi họ phải chật vật xoay xở qua ngày với vật giá leo thang, trong lúc thu nhập cố định ngày càng eo hẹp. Ông Lương Nguyễn nghỉ hưu ở tuổi 65 sau nhiều thập kỷ làm những công việc nặng nhọc. Những cơn đau cột sống mạn tính, thị lực mờ dần và di chứng từ cục máu đông trong não khiến ông đi lại chậm chạp hơn. Mỗi tháng ông nhận khoảng 1.100 USD lương hưu An sinh Xã hội (Social Security), nhưng khoản tiền thuê căn nhà tiền chế (mobile home) ở thành phố Santa Ana lên tới 1.150 USD, nuốt trọn số tiền này. Mọi chi phí còn lại, từ thực phẩm, xăng, điện nước, bảo hiểm y tế đến bảo hiểm xe, đều dồn lên vai bà Hà Nguyễn, vợ ông, người làm nhân viên kinh doanh cho một công ty marketing suốt 10 năm qua. "Lương hưu ông ấy nhận được chỉ đủ trả tiền thuê nhà", bà Hà nói với các nghiên cứu viên Trung tâm Báo chí Y tế Annenberg thuộc Đại học Nam California (USC) trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 12/2025. "Mấy khoản còn lại đều do tôi lo. Chúng tôi không dám tiêu gì thêm". Tình nguyện viên phân phát rau củ tại Tịnh xá Giác Lý, quận Cam, bang California. Ảnh: USC Thống kê của công ty quản lý bất động sản Neowise Management cho thấy giá nhà trung vị ở quận Cam hiện nay là khoảng 1,2 triệu USD, tăng 3,9% so với năm ngoái. Giá nhà tại một số khu vực trung tâm của quận thậm chí còn cao hơn, lên tới 3,5 triệu USD ở khu Newport Beach. Hệ quả là nhiều người ở quận Cam như vợ chồng ông Lương buộc phải thuê nhà, với mức thuê trung bình khoảng 2.200-3.500 USD mỗi tháng. Nhà tiền chế có mức thuê rẻ hơn, trong khi căn hộ ba phòng ngủ ở quận Cam có giá thuê trung bình 3.700-3.900 USD mỗi tháng. Giá thuê nhà đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Giá thuê nhà trên toàn quận Cam tăng 19%, trong khi giá thuê ở các thành phố lớn trong quận như Westminster và Irvine tăng 20-25%. Theo Quỹ Cộng đồng quận Cam (OCCF), khoảng 40% cư dân quận rơi vào tình trạng "chịu áp lực nhà ở", tức phải dành hơn 30% thu nhập cho tiền thuê hoặc chi phí nhà ở. Với người đi thuê, thu nhập cần đạt gấp 3,3 lần mức lương tối thiểu của bang mới đủ chi mức thuê nhà trung bình. Áp lực chi phí tại quận Cam, một trong những khu vực đắt đỏ nhất California, ngày càng đè nặng lên người cao tuổi. Giá nhà và chi phí y tế tăng không chỉ bào mòn tài chính mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần của nhóm này, theo USC. OCCF ước tính gần 200.000 người cao tuổi trong quận không đủ tiền trang trải các nhu cầu thiết yếu. Trái cây và rau củ tươi, những thực phẩm cần thiết trong chế độ ăn kiêng của ông Lương, lại rất đắt. Tình trạng bệnh buộc ông phải ăn nhiều rau quả hơn, ưu tiên món nhạt, vì vậy các buổi phát thực phẩm hàng tuần tại chùa Giác Lý càng trở nên thiết yếu. Tình trạng bệnh khiến ông Lương không nhìn rõ, dễ mất thăng bằng, trong khi phải thường xuyên đi khám. Bà Hà thường đưa ông tới gặp bác sĩ, nhưng không phải lúc nào cũng có thể làm vậy do bận công việc. Đây là một trong những lý do khiến hai vợ chồng nộp hồ sơ xin hỗ trợ từ chương trình Dịch vụ Hỗ trợ tại nhà (IHSS). IHSS là chương trình cấp bang hỗ trợ chi phí chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi hoặc người khuyết tật. Với bà Hà, chương trình từng là hy vọng để bà giảm giờ làm, có thêm thời gian chăm sóc chồng mà không mất thu nhập. Nhưng hồ sơ của họ bị từ chối vì ông Lương chỉ có Medicare, bảo hiểm y tế liên bang cho người cao tuổi, trong khi IHSS yêu cầu người nộp hồ sơ phải có Medi Cal, chương trình Medicaid của bang California dành cho người thu nhập thấp. Tính đến tháng 9/2025, quận Cam có 14.208 người gốc Việt đang nhận IHSS, chiếm 26% tổng số người thụ hưởng chương trình trong toàn quận, cao nhất trong các nhóm sắc tộc. Theo USC, nhiều người cao tuổi đủ điều kiện vẫn khó tiếp cận chương trình vì rào cản ngôn ngữ, thiếu phương tiện đi lại và gặp khó khăn khi hoàn tất thủ tục đăng ký Medi Cal. Người chăm sóc thân nhân tại gia gốc Việt dự hội thảo hướng dẫn, giới thiệu nguồn lực hỗ trợ ở quận Cam. Ảnh: USC Gợi ý thực hành: 1. Theo dõi thông báo từ cơ quan địa phương tại California. 2. Kiểm tra nguồn chính thức trước khi chia sẻ lại thông tin.