Một chủ nhà ở Southeast Fresno gần đây nhận được thư từ công ty bảo hiểm báo rằng hợp đồng sẽ không được gia hạn. Không phải vì chậm đóng phí. Không phải vì có sự cố. Đơn giản là công ty đó không muốn tiếp tục nhận khách ở California nữa. Tình huống này đang xảy ra với hàng chục nghìn gia đình trên toàn tiểu bang, trong đó có nhiều gia đình Việt ở Fresno và vùng Central Valley.
Kể từ năm 2023, nhiều công ty bảo hiểm lớn đã hạn chế hoặc ngừng nhận hợp đồng bảo hiểm nhà mới tại California. Allstate là một trong những cái tên nổi bật nhất. Lý do chính: rủi ro cháy rừng ngày càng lớn, chi phí bồi thường tăng vọt, trong khi luật California hạn chế khả năng tăng phí bảo hiểm của các công ty. Kết quả là nhiều công ty chọn rút lui.
Với cộng đồng Việt ở Fresno, đặc biệt khu Southeast Fresno, đây là vấn đề cấp bách. Nhà là tài sản lớn nhất của nhiều gia đình. Không có bảo hiểm, một đám cháy hoặc thiên tai có thể xóa sạch bao nhiêu năm dành dụm.
Fresno nằm ở Central Valley, giáp với các vùng rừng và đồi núi phía Đông. Nhiều khu dân cư ở rìa thành phố được xếp vào vùng rủi ro cháy rừng cao, tiếng Anh gọi là High Fire Hazard Severity Zone (HFHSZ). Các công ty bảo hiểm dùng bản đồ rủi ro này để tính phí và quyết định có nhận khách hay không.
Không phải toàn bộ Fresno đều nằm trong vùng nguy hiểm cao. Nhưng nhiều gia đình chỉ biết nhà mình nằm trong vùng đó khi nhận được thư từ chối từ công ty bảo hiểm. Nếu bạn chưa kiểm tra địa chỉ nhà mình, nên hỏi đại lý hoặc tra cứu trên các trang chính thức của tiểu bang.
Thị trường bảo hiểm ở California nói chung đang trải qua giai đoạn khó khăn. Nhiều công ty đã xin Sở Bảo hiểm California tăng phí đáng kể. Người tiêu dùng có thể theo dõi thông tin mới nhất qua trang thông cáo báo chí của Sở Bảo hiểm California (CDI).
Khi một công ty từ chối hoặc không gia hạn, bạn có mấy hướng đi.
Một số công ty vẫn đang nhận khách ở Fresno, tùy theo địa chỉ và mức độ rủi ro. Tình trạng thay đổi theo từng tháng, nên bạn cần liên hệ đại lý để kiểm tra tình hình hiện tại thay vì dựa vào thông tin cũ.
Sở Bảo hiểm California có danh sách các công ty bảo hiểm nhà đang hoạt động tại tiểu bang, kèm thông tin liên lạc và công cụ so sánh phí. Bạn có thể tham khảo tại trang hướng dẫn bảo hiểm nhà ở của CDI. Đây là nguồn chính thức và miễn phí.
Nếu bạn không tìm được bảo hiểm ở thị trường truyền thống, California FAIR Plan là lựa chọn được tiểu bang thiết lập dành riêng cho trường hợp này. Đây là "insurer of last resort": nơi cuối cùng bạn có thể đến khi không còn ai khác nhận.
FAIR Plan cung cấp bảo hiểm cháy cơ bản cho các bất động sản có rủi ro cao. Theo trang web chính thức của California FAIR Plan, bạn cần làm việc qua một đại lý hoặc môi giới bảo hiểm có giấy phép để nộp đơn. Không có phí thêm khi dùng đại lý. Quy trình gồm ba bước: tìm đại lý, xác nhận rằng không còn bảo hiểm truyền thống nào có sẵn, rồi nộp đơn.
Có một điều rất quan trọng cần biết: FAIR Plan chỉ bao gồm bảo hiểm cháy cơ bản. Nó không bao gồm trộm cắp, ống nước bể, hay trách nhiệm pháp lý khi có người bị thương trong nhà bạn. Để có bảo vệ đầy đủ hơn, bạn cần mua thêm một hợp đồng gọi là "Difference in Conditions" (DIC) từ một công ty khác. Đại lý sẽ giúp bạn ghép hai loại này lại thành bộ bảo hiểm tương đương với homeowners insurance thông thường.
Đại lý độc lập làm việc với nhiều công ty cùng lúc. Họ có thể so sánh giá và tìm phương án tốt nhất cho trường hợp cụ thể của bạn. Đây là lợi thế so với đại lý chỉ làm cho một công ty duy nhất.
Nếu bạn muốn làm việc với đại lý nói tiếng Việt, hãy hỏi người thân hoặc hàng xóm để được giới thiệu. Nhiều gia đình trong cộng đồng đã qua tình huống tương tự và có thể chia sẻ kinh nghiệm.
Phí bảo hiểm qua FAIR Plan thường cao hơn thị trường truyền thống. Lý do là FAIR Plan nhận các bất động sản rủi ro cao mà các công ty khác từ chối. Mức phí cụ thể tùy thuộc vào địa chỉ, kích thước nhà, năm xây dựng, và vật liệu mái nhà.
Bạn cần liên hệ đại lý để nhận báo giá chính xác. Vui lòng kiểm tra trực tiếp với đại lý hoặc công ty bảo hiểm để biết mức phí hiện hành, vì số liệu thay đổi theo thị trường và địa chỉ cụ thể.
Thời gian xử lý đơn FAIR Plan thường mất vài ngày đến vài tuần tùy hồ sơ. Đừng chờ đến sát ngày hết hạn mới bắt đầu tìm kiếm.
Để nhà không có bảo hiểm dù chỉ vài ngày: Đây là rủi ro lớn nhất. Nếu xảy ra cháy hay thiệt hại trong khoảng thời gian không có bảo hiểm, bạn sẽ tự gánh toàn bộ chi phí sửa chữa. Hợp đồng thế chấp (mortgage) cũng thường yêu cầu phải có bảo hiểm liên tục.
Mua FAIR Plan rồi nghĩ đã đủ: FAIR Plan chỉ bao gồm cháy cơ bản. Trộm cắp, ống nước bể, hay tai nạn của khách trong nhà bạn đều không được bao gồm nếu bạn không mua thêm DIC policy.
Không đọc kỹ điều khoản loại trừ: Mỗi hợp đồng có danh sách những gì không được bảo hiểm. Đọc kỹ phần này trước khi ký, hoặc nhờ đại lý giải thích từng mục.
Không cập nhật mức bảo hiểm theo giá xây dựng: Giá vật liệu và nhân công xây dựng đã tăng nhiều năm qua. Nếu mức bảo hiểm của bạn không tăng theo, bạn có thể được bồi thường ít hơn chi phí xây dựng lại thực tế khi có sự cố. Hỏi đại lý về "replacement cost coverage".
Không báo cáo những thay đổi trong nhà: Nếu bạn sửa nhà, xây thêm phòng, hay lắp hồ bơi, hãy báo cho công ty bảo hiểm. Không báo có thể ảnh hưởng đến quyền bồi thường.
Nếu đơn bảo hiểm của bạn bị từ chối và bạn không hiểu lý do, bạn có quyền yêu cầu công ty giải thích bằng văn bản.
Nếu bạn có tranh chấp với công ty bảo hiểm sau khi xảy ra thiệt hại, Sở Bảo hiểm California có chương trình hòa giải (mediation) cho tranh chấp bảo hiểm nhà ở. Bạn cũng có thể nộp đơn khiếu nại trực tiếp lên CDI nếu công ty bảo hiểm xử lý không đúng quy trình. Thông tin về các quyền này có tại trang CDI dành cho người tiêu dùng về bảo hiểm nhà ở.
Nếu tranh chấp lớn về tiền bồi thường, bạn có thể tìm đến luật sư chuyên về bảo hiểm. Nhiều luật sư nhận theo hình thức chỉ lấy phí nếu thắng kiện, nên bạn có thể hỏi thăm mà không tốn tiền tư vấn ban đầu.
Với nhiều gia đình Việt ở Fresno, ngôi nhà là kết quả của nhiều năm tích lũy và hy sinh. Khi thị trường bảo hiểm thay đổi đột ngột, cộng đồng cần thông tin rõ ràng để không bị thiệt thòi. Biết quyền lợi, biết lựa chọn, và chủ động hành động là cách tốt nhất để bảo vệ tài sản lớn nhất của gia đình.
Bài viết này chỉ mang tính tham khảo. Luật và mức phí có thể thay đổi. Vui lòng xác minh với cơ quan chính thức hoặc chuyên gia trước khi quyết định.
Báo giá miễn phí · Đại lý tiếng Việt trả lời 24 giờ · Fresno
qualityspace Insurance Agency phục vụ cộng đồng người Việt California. Văn phòng tại Westminster. Đại lý nói tiếng Việt trả lời trong 24 giờ.
Bài viết này chỉ mang tính tham khảo. Luật và mức phí có thể thay đổi. Vui lòng xác minh với cơ quan chính thức hoặc chuyên gia trước khi quyết định.